آناتومی استخوان کتف(اسکاپولا)

 

الف) استخوان شناسي : 

استخوان اسكاپولا (كتف يا شانه)، استخواني پهن و مثلثي شكلي است كه در خلف، بالا و خارج سينه قرار دارد. اين استخوان داراي دو سطح قدامي (دنده اي) و خلفي ميباشد. از ويژگي هاي اين استخوان داشتن 3 زاويـه ( فوقـاني، تحتـاني و خـارجي) و 3 كنـارهفوقاني، داخلي (يا مهره اي) و خارجي (يا زير بغلي) و 3 زائده (خار اسكاپولا، آكروميون و كوراكوئيـد) مـيباشـد.ايـن اسـتخوان بـا استخوان هاي كلاويكل و هومروس، بترتيب تشكيل مفاصل آكروميوكلاويكولار و گلنوهومرال (مفصل شانه) را ميدهد.

 

 نكات مهم آناتومی استخوان اسكاپولا:

1) استخوان اسكاپولا معادل قسمت ايليوم (Ilium) لگن در اندام تحتاني است و زائده كوراكوئيد، معـادل قسـمت ايسكيوم (Ischium) لگن ميباشد.

 

2) كناره فوقاني كوتاهترين كناره بوده و بريدگي سوپرااسكاپولار در اين كناره قرار دارد. اين بريدگي توسط يـك رباط عرضي به سوراخ تبديل ميشود (با عبور رباط عرضي از روي اين بريدگي، سوراخي ايجاد ميشود) كه از زيررباط فوق، عصب سوپرااسكاپولار و از روي اين رباط، شريان سوپرااسكاپولار عبور ميكند.

 

3) كنار خارجي ضخيم بوده و كنار داخلي از زاويه فوقاني تا زاويه تحتاني امتداد دارد.

 

4) به زاويه خارجي، زاويه گودالي (Glenoid Angle) نيز ميگويند.

 

5) زاويه فوقاني توسط عضله دلتوئيد و زاويه تحتاني توسط عضله لاتيسيموس دورسي پوشيده ميشود.

 

6) خار اسكاپولا، برآمدگي استخواني مثلثي شكل ميباشد كه سطح خلفي اسكاپولا را به دو حفره سوپرااسـپاينوس و اينفرااسپاينوس تقسيم ميكند.

 

7) اسكاپولا بين دنده هاي دوم تا هفتم قرار دارد.

 

8) آكروميون انتهاي خارجي خار اسكاپولا ميباشد و بالاترين نقطه اندام فوقاني است.

 

9) جهت زائده كوراكوئيد، به سمت جلو، بالا و كمي خارج است.

 

10) زاويه تحتاني اسكاپولا در محاذات زائده خاري مهره هفتم سينه (T7) است.

 

11) كنار فوقاني اسكاپولا در محاذات مهره اول سينه (T1) است.

 

12) انتهاي داخلي خار اسكاپولا، در محاذات مهره سوم سينه (T3) است.

 

13) نوك زائده كوراكوئيد استخوان اسكاپولا در دو الي سه سانتيمتري زير استخوان كلاويكل قرار دارد.

 

14) رابط بين حفرات سوپرااسپاينوس و اينفرااسپاينوس، بريدگي اسكاپولار بزرگ است.

 

15) اسكاپولا داراي يك مركز اوليه و شش مركز ثانويه استخوان سازي ميباشد.

 

16) نقاط مهم شكستگي اسكاپولا عبارتند از: شكستگي زائده كوراكوئيد، زائده آكروميون، تنه و گردن اسكاپولا.

 

ب) اتصال عضلات و ليگامان ها به استخوان اسكاپولا :

 

A) عضله ساب اسكاپولاريس ( Subscapularis.m) : مبدأ آن از دو سوم داخلي حفره ساب اسكاپولار است.

 

B) عضله سوپرااسپيناتوس (Supraspinatus.m) : مبدأ آن از دو سوم داخلي حفره سوپرااسپاينوس است.

 

C) عضله اينفرااسپيناتوس (Infraspinatous.m): مبدأ آن از دو سوم داخلي حفره اينفرااسپاينوس است.

 

D) عضله دلتوئيد (Deltoid.m): مبدأ آن از كنار خارجي آكروميون و لبه پاييني ستيغ خار اسكاپولا است.

 

E) عضله تراپزيوس (Trapezius): به كنار داخلي آكروميون و لبه بالايي ستيغ خار اسكاپولا ميچسبد.

 

F) عضله سراتوس انتريور (Serratus.Ant): به سطح قدامي كنار داخلي (Vertebral) ميچسبد.

 

G) عضله ترس مينور (Teres minor): مبدأ آن از دو سوم فوقاني برجستگي سطح خلفي كنار خارجي (Axillary) ميباشد.

 

H) عضله ترس ماژور (Teres major): مبدأ آن از يك سوم تحتاني برجستگي سطح خلفي كنار خارجي ميباشد.

 

I) عضله لواتور اسكاپولا (Levator scapula): به سطح خلفي كنار داخلـي، از زاويـه فوقـاني تـا ريشـه (Root) خـار اسـكاپولا ميچسبد.

 

J) عضله رومبوئيد كوچك (Rhomboideus minor): به سطح خلفي كنار داخلي (مجاور ريشه خار) ميچسبد.

 

K) عضله رومبوئيد بزرگ (Rhomboideus major): به سطح خلفي كنار داخلي (بـين ريشـه خـار و زاويـه تحتـاني اسـكاپولا) ميچسبد.

 

L) سر دراز عضله دو سر بازويي (Long Head of Biceps Brachi): مبدأ آن از تكمه سوپراگلنوئيد است.

 

M) سر كوتاه عضله دو سر بازويي (Short Head of Biceps Brachi): مبدأ آن از قسمت خارجي نوك زائده كوراكوئيد است.

 

N) سر دراز عضله سه سر بازويي (Long Head of Triceps Brachi): مبدأ آن از تكمه اينفراگلنوئيد ميباشد.

 

O) عضله كوراكوبراكياليس (Coracobrachialis): مبدأ آن از قسمت داخلي نوك زائده كوراكوئيد است.

P) عضله پكتوراليس كوچك (Pectoralis minor): به كنار داخلي و سطح بالايي زائده كوراكوئيد ميچسبد.