طب سوزنی چیست

طب سوزنی 

بر طبق نظریه سنتی چینی، طب سوزنی روشی است که توسط آن، جریان انرژی یا نیروی زندگی که به qi یا Chi معروف است، در بدن به توازن می رسد.طب سوزنی، وارد کردن سوزن هایی بسیار نازک در نقاط خاصی از بدن است. منشأ آن منسوب به کشور چین است و قدمتش به هزاران سال می رسد. اما این طب در دهه های اخیر، محبوبیت قابل توجهی در ایالات متحده و اروپا پیدا کرده است.

بر طبق نظریه سنتی چینی، طب سوزنی روشی است که توسط آن، جریان انرژی یا نیروی زندگی که به qi یا Chi معروف است، در بدن به توازن می رسد.

طب سوزنی کانال ها و مجراهای عبور انرژی را تنظیم می کند که منجر به تعادل انرژی در بدن می شود.

در مقابل، پزشکان غربی، طب سوزنی را روشی مفید و موثر برای تحریک اعصاب و بافت های همبند می دانند. پزشکان غربی معتقدند که این تحریکات، باعث افزایش مسکن های طبیعی بدن و بهتر شدن جریان خون می شود.

پزشکان غربی، طب سوزنی را روشی مفید و موثر برای تحریک اعصاب و بافت های همبند می دانند

هنوز به طور دقیق مشخص نشده که طب سوزنی چرا و چگونه میزان درد را کاهش می دهد.

مطالعات متعدد نشان داده است که طب سوزنی بر روی برخی افراد، اثر کمی دارد و یا بی اثر است. هر چند که نوع درمان استفاده شده برای برخی افراد نیز موثر بوده است.

طب سوزنی برای چه بیماری هایی مفید است؟

تاثیرگذاری طب سوزنی برای دردها و بیماری های زیر بیشتر است:

• تهوع ناشی از شیمی درمانی
• سردرد
• فیبرومیالژی (درد مزمن عضلات)
• درد زایمان
• درد کمر
• قاعدگی دردناک
• میگرن
• آرتروز
• درد دندان
• تنیس البو

خطرات طب سوزنی 

چنانچه شما برای شروع درمان با طب سوزنی، نزد یک پزشک متخصص بروید، خطرات استفاده از این روش درمانی بسیار کم است. اما لازم است از برخی خطرات و عوارض جانبی احتمالی آن نیز آگاه باشید:

• درد، خونریزی یا کبودی در بخش های سوزن خورده
• صدمه به اعضای داخلی همچون ریه (در صورتی که سوزن با فشار و به صورت عمیق وارد شود)
• بیماری های عفونی مانند هپاتیت و ایدز (در صورت استفاده از سوزن های آلوده و استفاده شده)
• بدن هر فرد، برای درمان، به نوع خاصی از طب سوزنی پاسخ مثبت می دهد. اما شرایطی وجود دارد که ممکن است عوارض را در بعضی افراد افزایش دهد:
• چنانچه از داروهای رقیق کننده خون استفاده می کنید، ممکن است کبودی بیشتری داشته باشید و حتی دچار خونریزی شوید.
• در برخی از انواع طب سوزنی، پالس های خفیف الکتریکی از طریق سوزن به بدن منتقل می شود که ممکن است در عملکرد قلب برخی افراد که از ضربان ساز استفاده می کنند، تداخل و اشکال ایجاد کند.
• زایمان زودرس، عارضه ای است که در اثر تحریکات برخی از انواع طب سوزنی بر خانم های باردار ظاهر شده است.

 منبع

http://physiotherapy-tehran.blogfa.com 

متد سوزن خشک در فیزیوتراپی

متد جدید طب سوزنی  

درمان با سوزن خشک(dry needling) در فیزیوتراپی

طب سوزنی یک روش درمانی سنتی چینی است که قدمت آن به هزاران سال پیش بر می گردد. در این روش سوزن های جامد و باریکی در نقاط خاصی از بدن وارد می شود تا موجب بهبود سلامتی فرد و درمان بیماری شود. این روش، به تنهایی و یا همراه با سایر روش های درمانی معمول، تقریبا برای درمان همهی انواع بیماری ها کاربرد دارد. طب سوزنی، راهی منحصر بفرد برای سلامتی و توانایی درمان طیف وسیعی از بیماری ها را ارائه می دهد. بیماری های اسکلتی-عضلانی، مشکلات معده و روده، افسردگی، سردرد،  بیماری صبحگاهی و سیاتیک تنها چند نمونه از بیماری هایی است که به طور موثر توسط طب سوزنی درمان می شوند.

سوزن خشک چیست؟

سوزن خشک (dry needling) شکل غربی "طب سوزنی" است و این نوع روش درمان دارای نام های مختلفی است. سوزن خشک متداول ترین نام است. طب سوزنی بر اساس طب سنتی چینی انجام می گیرد. شکل مدرن از این طب یعنی سوزن خشک بر اساس مطالعات علمی نوروآناتومی پیشرفته و تحقیقات گسترده بر روی سیستم اعصاب و سیستم اسکلتی –عضلانی  در غرب ایجاد شده است. مقالات تحقیقاتی زیادی با موضوع dry needling (سوزن خشک) توسط محققین متعددی نوشته شده است.

تفاوت بین طب سوزنی و سوزن خشک

هدف و فلسفه ای که پشت  روش درمانی سوزن خشک وجود دارد، بر اساس تئوری های باستانی و یا اصول طب سنتی چینی نیست. به کارگیری روش مدرن سوزن خشک (dry needling) توسط متخصصین فیزیوتراپی بر اساس مطالعات نوروآناتومی غربی و تحقیقات علمی مدرن بر روی سیستم عصبی و سیستم اسکلتی-عضلانی می باشد.

به هر حال، در هر دو روش طب سوزنی و سوزن خشک (dry needling) از وسیله ی یکسانی استفاده می شود؛ یک سوزن جامد باریک.

زمان استفاده از سوزن خشک

Dry needling (سوزن خشک) می تواند یک روش درمانی قدرتمند در فیزیوتراپی باشد، هر چند مهم است که به خاطر داشته باشید که dry needling تنها یک قسمت از درمان را تشکیل می دهد. در فیزیوتراپی همچنین مشکلاتی از جمله عدم تعادل بیومکانیکی عضله، اختلالات وضعیتی یا بوسچرال، محدودیت در انعطاف پذیری عضلات، کاهش قدرت بدنی و خشکی یا ورم مفاصل را می توان درمان کرد. درمان فیزیوتراپی شامل : تحرک عضلات، طراحی دقیق نقشه ی درمانی برای انجام حرکات ورزشی و تکنیک های دستی پیشرفته ی درمانی می باشد. بهترین راه برای درمان موفقیت آمیز، استفاده از روش های درمانی چند بعدی است. استفاده از تنها یک روش درمان، اغلب موجب بهبودی موقتی می شود و یا با شکست مواجه می شود. به همین دلیل این مثل قدیمی صادق است که : "چنانچه تنها ابزار شما یک چکش باشد، همه چیز مانند یک میخ به نظر می رسد."

روند تسکین درد با سوزن خشک

۱- فرو کردن سوزن خشک در نقاط ماشه ای عضلات با ایجاد اختلال در موتورهای عضله، موجب شل شدن آن ها می شود.

۲- با ایجاد برش های خیلی کوچک توسط فرو کردن سوزن در اندام، در بافتی که دچار اختلال و درد است، یک پاسخ درمانی محلی ایجاد می شود که در نتیجه از طریق روند بهبودی طبیعی، عملکرد طبیعی خود را به دست می اورد.

۳- استفاده از سوزن خشک (dry needling) موجب تحریک مسیرهای عصبی می شود، که با ایجاد اختلال در رسیدن پیام های درد به سیستم عصبی مرکزی، موجب توقف درد می شود. فرآیند کنترل درد به صورت زیر است:

-سرکوب اپیوئیدها در سطح نخاع (spinal cord)

-نظریه ی کنترل دروازه ی درد (gate control)

فعال سازی نوروترانسمیترها در سیستم عصبی مرکزی، که در یک سیستم مهار کننده ی درد شرکت می کنند و این پاسخ  توروترانسمیترها به کاهش درد در سایر نواحی بدن کمک می کند.

۴- Dry needling (سوزن خشک)، از طریق آزاد سازی برادی کینین، ماده ی P، و سایر پروتئین ها و نوروترانسمیترهای بدن،  یک پاسخ شیمیایی محلی ایجاد می کند که موجب مسدود شدن مسیر انتقال پیام های درد می شود.

کاربرد های متد سوزن خشک فیزیوتراپی

 

استفاده از روش dry needling (سوزن خشک) به همراه سایر روش های فیزیوتراپی نشان داده است که می تواند به درمان عوارض زیر کمک کند:

۱-  تاندونیت حاد و مزمن

۲-  آسیب های ناشی از کارکشیدن بیش از حد از عضله در ورزش

۳- درد پس از عمل جراحی

۴- جراحات ناشی از تصادفات رانندگی و آسیب های شغلی

۵- درد مزمن

۶- سردرد

۷- کمر درد

آیا کاربرد سوزن خشک دردناک است؟

اغلب افراد فرو رفتن سوزن ها را احساس نمی کنند. کشش موضعی در محل باعث ایجاد پاسخ بسیار کوتاه (کمتر از ۱ ثانیه) درد می شود. برخی افراد می گویند که درد آن مانند شوک لحظه ای الکتریکی بسیار ناچیز است. برخی دیگر دردی مانند گرفتگی عضله احساس می کنند. پاسخ درمانی ایجاد شده، با پاسخ کششی موضعی همراه است که واکنشی مطلوب است.

عوارض جانبی سوزن خشک

 اغلب افراد پس از انجام این روش دچار درد می شوند. این درد یه صورت درد عضلانی در ناحیه ی تحت درمان توصیف می شود. معمولا درد ایجاد شده، بین چند ساعت تا دو روز برطرف می شود.

اقدامات بعد از سوزن خشک

توصیه های متخصص فیزیوتراپی(فیزیوتراپیست)در این مورد بسته به میزان دردی که شما دارید، و پاسخ فردی شما به این درمان، متفاوت است. این توصیه ها می تواند شامل استفاده از کمپرس گرم یا یخ در محل، کشش ملایم محل و تغییر فعالیت های روزانه باشد.

مدت زمان درمان با سوزن خشک

معمولا برای ایجاد واکنش مثبت، به چندین جلسه مراجعه نیاز است.  سعی ما بر این است که بدون استفاده از هیچ گونه دارویی، تغییرات بیوشیمیایی و مکانیکی ایجاد کنیم. به همین دلیل، به دنبال آن هستیم که به آستانه ی خاصی دست یابیم که پس از آن چرخه ی درد دچار اختلال می شود.

 

منبع مطلب:سایت فیزیوتراپیست دکتر حمید روحانی

درمان سردرد با ماساز

تکنیک های ماساژ برای سردرد شما

سردرد اتفاق آزار دهنده ای در زندگی است و افراد گهگاه با آن مواجه میشوند.چه شدید باشد چه نباشد! شما می توانید وقتی سردرد گرفتید با خوردن دارو آن را بهبود دهید ولی بدانید که استفاده از داروهای مسکن بدون عوارض نیست.ما توصیه میکنیم که با استفاده از تکنیک های ماساژ آن را درمان کنید.

دو نکته مهم

1-راحت باشید:بدین معنی که اگر جایی که دراز کشیدید تا خود را ماساژدهید راحت نباشد نمی توانید از ماساژ لذت ببرید. مبل یا صندلی انتخاب کنید که در آن احساس راحتی داشته باشید.

 2-اگر شب است و هوا تاریک،بهتر است چراغ را خاموش نمایید ولی اگر روز است جایی بروید که نور کمتری وجود داشته باشد. 

نحوه ماساژ به چه صورت است؟

1-با ماساژ دادن قسمت بالا و دور گوشهایتان شروع کنید.پوست آن را با انگشتانتان به آرامی و بصورت دایره ای حرکت دهید

2-با سر انگشتتان به شکل دایره ای روی گیجگاه هایتان را ماساژ دهید چند دقیقه ای این کار را انجام دهید و همین کار رادر پشت سرتان هم تکرار نمایید.

3-به این کار ادامه دهید تا سردردتان از بین برود ماساژ دادن ناحیه ای که بیشتر درد می کند به شما کمک می کند از درد رهایی یابید و احساس بهتری کنید.

 4-با کف دست خود گردنتان را ماساژ دهید و سپس شانه هایتان را هم به همین صورت ماساژ دهید، این به شما کمک می کند تاسردردتان بهبود یابد.

5-با یک دست بین انگشت شست و انگشت سبابه خود را بصورت مدور ماساژ دهید.

اگر این مقدار ماساژ به شما کمک نکرد استحمام کنید،بعداز استحمام احساس نیاز به خواب میکنید و اگر بعد از استحمام بخوابید وقتی بیدار شدید سردرد شما کاهش می یابد.

تکنیک های  ذکر شده در بالا توسط خود فرد قابل انجام است ولی اگر درد شما رفع نشد برای ارزیابی و معاینه شما ومشخص نمودن عامل سردرد به فیزیوتراپی مراجعه نمایید.فیزیوتراپیست شما را ارزبابی کرده تا علت سردرد شما مشخص گردد.یکی از شایع ترین علل سردرد گرفتگی های عضلانی است.درصورتیکه مشکل سردردشما به علت گرفتگی های عضلانی باشد با تکنیک های تخصصی ماساژ و طب سوزن خشک(dry needling)توسط متخصص فیزیوتراپی (فیزیوتراپیست) قابل درمان است.

درمان سردرد با طب سوزنی

 

متخصصین طب سوزنی معتقدند که ماساژ نقطه مذکور میتواند مسیرهای عصبی خاصی را فعال کرده موجب کاهش استرس،اضطراب و حتی سردرد میشود.اعمال این نوع ماساژ توسط متخصص فیزیوتراپی قابل انجام است.

طب سوزنی

درمان با سوزن خشک(dry needling)

 

درمان بر اساس الگوي بيماري:

Wind painful obstruction syndrome 

در صورتيكه باد عامل پاتوژن باشد،

  نقاط زيررا استفاده مي كنيم:

UB 12, 17, 18

GB 31, 39

DU 14

در مراحل حاد از روش كاهنده( Reducing) و در مراحل مزمن از روش متعادل كننده(Even ) استفاده مي كنيم.

نقاط عمومي

نقاط زير را به عنوان نقاط عمومي در الگوها مي توان بكار برد:

Wind: UB 17

Cold: DU 14, UB 23

Dampness: UB 20

Damp P. O. S :

وقتي كه عامل بيماريزا رطوبت است نقاط زير كاربرد دارند:

Sp 9, 6

GB 34

St 36

UB 20

در مرحله حاد با روش كاهنده ودر مرحله مزمن با روش متعادل كننده سوزن ها را تحريك مي كنيم.

Cold P. O. S. :

اگر عامل سرما باشد نقاط زير استفاده مي شود:

St 36

Ren 6, 4

SI 5

UB 10, 23

DU 14, 3

 استفاده مي كنيم (Reinforcing) از روش تقويت كننده

البته دو الگوي ديگر با عناوين زير داريم:

Heat POS:

كه علايم آن مفاصل با درد بسيار شديد، متورم، داغ و سرخ است.

نقاط مورد استفاده:

St 43, 

LI 4, 11

DU 14

در مرحله حاد روش كاهنده و در مرحله مزمن روش متعادل كننده

الگوي ديگر عبارتست از:

Bony POS

علايم آن مفاصل دردناك با ورم و تغيير شكل استخواني است. 

نقاط:

UB 11

GB 39 

با روش متعادل كننده

طب سوزنی

 

 

  طب سوزنی (acupuncture)                فیزیوتراپی

 

 

 

 

                    

 

 

 

 

 

 

 

 

مبحث جلسه قبل را ادامه مي دهيم

نقاط ديستال را مي توانيم بر اساس موضع درگير نيز انتخاب كنيم:

گردن:

 ,SI 1,GB 39, SI 3,SJ 5, SJ 8, UB 60

شانه:

Sj 5, LI 4, Lu 7, SJ 1, LI 1,St 38, UB58.

آرنج:

LI 4, SJ 5, LI 1, 

مچ دست:

St 36, Sp 5, GB 40.

انگشتان : ديستال پوينت ندارند

كمر: 

UB 40, UB 60, UB 59, UB 62.

ساكروم:

UB 40, UB 58

هيپ:

GB41, UB 62

زانو:

Sp5, SI 5

مچ پا : ديستال پوينت ندارد

انگشتان پا:

LI 4

در اتيولوژي بايستي به اين نكته نيز اشاره كنيم كه ورزش بسيار و شديد و حركات مكرر با تخليه چي و ايجاد انسداد در جريان چي، زمينه را براي تهاجم عوامل پاتوژن خارجي فراهم مي كنند. 

همچنين كار سنگين و دراز مدت بدون استراحت كافي، باعث كمبود يين و خون شده ، كه باعث تغذيه نامناسب كانال ها مي شود و آنها را مستعد تهاجم عوامل پاتوژن مي كند. بنابراين در درمان نه تنها بايستي پاتوژن هاي باد، سرما و رطوبت را دفع كرد، بلكه بايد يين و خون را نيز تغذيه نمود.

تروما ها نيز فرد را در معرض POS قرار مي دهند. 

تروما اگر خفيف باشد، انسداد چي و اگر شديد باشد انسداد در جريان خون مي دهد.

استرس هاي هيجاني و رواني هم به نوبه خود مي توانند عواملي براي آغاز POS باشند. 

عواملي چون خشم و احساس گناه باعث انسداد چي؛ و غم و اندوه و شوك هاي رواني منجر به تخليه چي و خون مي شوند.

پاتولوژي:

بر اساس تعريف POS فقط شامل درگيري كانال هاست و نه ارگانهاي داخلي.  

انسداد در جريان چي و خون در كانال ها به دليل تهاجم باد، سرما يا رطوبت ايجاد درد مي كند. 

در واقع بسياري از پزشكان چيني معتقدند كه ريشه POS در كمبود داخلي چي و خون است كه زمينه براي تهاجم عوامل پاتوژن خارجي فراهم مي شود.

به خصوص در زمانيكه سندروم مزمن مي شود يا در افراد مسن، عوامل داخلي ( كمبود چي و خون) نقش مهمي در بروز بيماري ايفا مي كنند.

طب سوزنی

طب سوزنی (acupuncture)

ادامه مبحث قبل

١. نقاط ديستال:

مهمترين نقاط بوده كه همواره ابتدا انتخاب و سوزن زده مي شوند. 

اين نقاط عموماً پايين تر از آرنج در اندام فوقاني و زير زانو در اندام تحتاني هستند. 

نقش نقاط ديستال " باز كردن" كانال ، رفع انسداد چي و بيرون راندن عامل پاتوژن خارجي است.

نقاط ديستال را بر اساس كانال و محل درگير انتخاب مي كنيم. 

به عنوان يك اصل كلي، هر چه نقطه ديستال تر در يك كانال انتخاب شود، تاثيراتش دورتر در آن كانال مي باشد. 

مثلاً نقطه GB34 كه در انترواينفريور سر فيبولا قرار دارد، برشانه و نقطه GB39 كه سه چون بالاتر از قوزك خارجي است، بر گردن اثر مي گذارد.

البته اين اصل استثناء هم دارد و همواره صادق نيست. 

مثلاً نقطه GB 41 كه ديستال تر از GB39 است بجاي انكه به مناطق بالاتر از گردن تاثير داشته باشد، بر هيپ و پستان اثر مي گذارد.

بر اساس تعريفي كه از نقاط ديستال داشتيم( زير ارنج و زانو)، بنابراين مناطق مچ و انگشتان دست و پا نقاط ديستال نداشته يا بهتر است بگوييم بر نقاط لوكال منطبقند.

- لازم نيست هميشه نقاط ديستال از همان كانال درگير انتخاب شوند و مي توان از كانال هاي ديگر هم استفاده كرد. 

اين مساله در كانال هاي با قطبيت يكسان در اندامهاي فوقاني و تحتاني، خصوصاً كانال هاي يانگ كاربرد دارد. 

بنابراين نقاط ديستال را مي توان در كانال هاي زير از كانال با قطبيت يكسان مرتبط با آن انتخاب نمود:

LI & St

SJ & GB

SI & UB

همچنين نقاط ديستال مربوط به كانال هاي يانگ را مي توان بر اساس مفاصل معادل هم در اندامهاي فوقاني و تحتاني انتخاب كرد: 

شانه = هيپ

آرنج = زانو

مچ دست = مچ پا

به عنوان مثال:

اگر درد و تورم در مچ دست در طول مسير SJ باشد، مي توان نقطه ديستال را از مفصل معادل آن در اندام تحتاني و از كانال با قطبيت يكسان با آن يعني كانال GB در مچ پا استفاده كرد؛ كه در اين مثال مي شود نقطه GB40

نقاط ديستال اصلي در سندروم بي بر اساس كانال عبارتند از:

Lu: Lu7

LI: LI 4

St: St 40

Sp: Sp 5

H: H 5

SI: SI 3

UB: UB 60

K: K 4

P: P 6

SJ: SJ 5

GB: GB 41

Liv: Liv 5

طب سوزنی

 

ادامه مبحث قبل

گرما و علايم شديد در بيماري نشانه يانگ و در مقابل سرما و علايم كمبود يين هستند. 

در TCM بيماري ها به دو دسته بزرگ هيپراكتيو ( Shi) و هيپواكتيو ( Xu) تقسيم مي شوند.

در بيماريهاي با ماهيت shi، يانگ غلبه دارد و علايم گرما همچون صورت برافروخته، تب و افزايش فعاليت خواهيم داشت. 

اين حالت اغلب در شرايط حاد ديده مي شود. در بيماريهاي ماسكولواسكلتال نيز دردهاي شديد و حاد بودن بيماري نشانه آنست.

در بيماريهاي با ماهيت xu، يين غالب است. بيمار رنگ پريده و اندامها سرد است. بيمار احساس كسالت و بيحالي دارد. در بيماريهاي ماسكولواسكلتال دردهاي مبهم و مزمن را شامل مي شود.

مانيپولاسيون سوزن در بيماريهاي هايپراكتيو به روش كاهنده ( Reducing )؛ و در بيماريهاي هايپواكتيو به روش افزاينده( Reinforce ) مي باشد. 

اين روشها را توضيح خواهم داد.

حال باتوجه به مقدمات گذشته به بررسي بيماري هاي ماسكولواسكلتال مي پردازيم...

بحث ماسكولواسكلتال در بيشتر منابع اكوپانكچر تحت عنوان "سندروم بي " معرفي شده است. 

"بي" به معني انسداد مي باشد و اين سندروم را سندروم انسدادي دردناك نيز مي نامند. 

Painful Obstruction (Bi) Syndrome : Trauma, Sports Injuries, Repetitive Strain Injuries.

اتيولوژي:

در تهاجم باد ؛ علايم سفتي و درد سرگردان در گروههاي مختلف عضلات داريم. در صورت درگيري مفاصل نيز درد هر از گاه از مفصلي به مفصل ديگر منتقل مي شود. 

در تهاجم سرما؛ درد، گرفتگي و اسپاسم عضلاني داريم كه با گرم كردن تسكين مي يابد. 

در تهاجم رطوبت؛ دردهاي مبهم عضلاني، ورم، بي حسي و احساس سنگيني در عضلات و اندامها خواهيم داشت. كه در هواي مرطوب علايم تشديد مي شود.

در اين سندروم، درد ، آزردگي و يا بي حسي در عضلات تندونها و مفاصل داريم كه ناشي از تهاجم پاتوژن هاي خارجي باد، سرما يا رطوبت است. 

در طب چيني علايم فوق به دليل انسداد در مسير گردش چي(Qi) و خون در كانال ها ( مريدين ها) ايجاد مي گردد.

بطور كلي در مبحث درمان بايستي نقاط از پنج گروه زير انتخاب شوند: 

١. نقاط ديستال

٢. نقاط لوكال( شامل نقاط تندرAh Shi)

٣. نقاط مجاور

٤. نقاط بر اساس الگوي بيماري

٥. نقاط عمومي

در صورتيكه درمان نشده و عوامل پاتوژن باقي بمانند، بيماري مزمن مي شود. 

عامل مهم ديگر در سندروم بي مزمن، كمبود در ارگانهاي كبد و كليه است.

درمان:

درمان شامل بيرون راندن عوامل پاتوژني است كه كانال هارا درگير كرده است، و برطرف كردن انسداد ( گرفتگي ) هاي موضعي است كه در مسير جريان چي و خون بوجود آمده اند. 

در موارد مزمن البته ارگانهاي داخلي تضعيف شده نيز بايد تغذيه و درمان شوند.

تهاجم عوامل آب و هوايي ( پاتوژن هاي خارجي)، زماني اتفاق مي افتد كه چي و خون بطور موقت و يا با زمينه قبلي دچار كمبود و ضعف شده باشند؛ كه به باد، سرما و رطوبت اجازه مي دهد به كانال ها نفوذ كنند. 

ضمناً در سندروم بي، درگير شدن كانال ها را داريم نه ارگانهاي داخلي.

طب سوزنی

 

 

تبیین مفهوم چي" Qi"

چيني ها معتقدند كه انرژي بطور مداوم در بدن انسان جريان دارد. چي نيروي حياتي است كه همچون يك سوخت در طول زندگي فرد، مي سوزد؛ بنابراين آنرا انرژي حيات ناميده اند.

چي معادل همان " پرانا" در فلسفه هندي است. 

برخي هم آنرا معادل جسم اتري ( در انتروپولوژي) مي دانند.

انرژي بطور مداوم با فعاليتهاي روزمره تخليه و با خوردن غذا و تنفس هوا تقويت و جبران مي شود. 

تعادل بين تخليه و تقويت انرژي است كه رشد و سلامت را تامين مي كند؛ و عدم تعادل آنها منجر به بيماري مي شود.

چيني ها گردش چي در بدن را همواره با خون همراه مي دانند. و ايندو را اجزايي لاينفك مي پندارند. 

ارتباط چي و خون را به رابطه سوار و اسب تشبيه مي كنند. 

بطوريكه براي يك سواركاري خوب و موفق بايستي اسب و سوارش كه لازم و ملزوم يكديگرند، در سلامت كامل باشند و گرنه در سواركاري اختلال ايجاد مي شود.

تا زماني كه چي يا پرانا در بدن موجود است، قلب ضربان دارد، مغز كار مي كند، ريه ها كار تنفسي انجام مي دهند و كل ارگانيسم به صورت يك موجود زنده باقي مي ماند. 

اگر جريان چي متوقف شود، مرگ اتفاق مي افتد.

هدف اكوپانكچر برقراري تعادل در زمان عدم تعادل انرژي است كه با زدن سوزن در اكوپوينت هاي مناسب، بدست مي آيد.

همه چيز در عالم از همين دو جزء تشكيل شده است همچنين در بدن انسان. 

فزوني يكي با كمبود ديگري همراه است و نسبتشان يكسان باقي مي ماند. 

تا زمانيكه نسبت يين ويانگ در بدن در تعادل باشد ( هومئوستاز)، سلامت هست؛ در غير اين صورت بيماري يا بهتر است بگوييم عدم تعادل ايجاد مي شود.

چي در بدن مثل خون در گردش است. و گردش آن به دو صورت است:

١. چي تغذيه كننده؛ كه در مريدين ها همچون عروق خوني گردش مي كند ( Yin Qi). 

٢. چي محافظتي( ايمني)؛ كه در بافت زير جلدي گردش دارد ( Yang Qi).

تئوري يين و يانگ:

اين تئوري بر پايه ساختار فلسفي قطبين مكمل بنا شده است. 

يين و يانگ دو وجه متقابل انرژي حياتي هستند. انرژي يكي است ولي دو قطب دارد كه مكمل هم و متعادل كننده يكديگرند. 

بدون هم نمي توانند موجود باشند. مثل شب و روز. 

چيني ها يين و يانگ را به دو بخش لاينفك از هم اما مقابل و مخالف يكديگر تعريف مي كنند. همچون تپه اي كه يك سمت آن رو به آفتاب ( يانگ) و سمت ديگر آن در سايه( يين) است.

عوامل پاتوژن خارجي از منظر طب چيني عبارتند از: سرما، باد، رطوبت و گرما

پاتوژن هاي داخلي عوامل رواني هستند مثل خشم، غم واندوه، ترس، سرخوشي و ... در صورتيكه از حد نرمال خارج شوند كه به ارگانهاي داخلي آسيب مي زنند.

در طب چيني بيماري يعني عدم تعادل و درمان برقراري تعادل است. 

همه چيز از جمله ارگانهاي بدن به يين و يانگ تقسيم مي شوند؛ اگر چه هيچ چيزي بطور كامل يين يا يانگ نيست و همواره مقداري يين در يانگ و يانگ در يين وجود دارد. 

ارگانهاي توپر مثل كبد، كليه وريه را يين و ارگانهاي تو خالي مثل معده و روده ها را يانگ مي نامند.

اختلال در جريان چي مي تواند ناشي از عوامل پاتوژن خارجي يا داخلي باشد. 

اين اختلال مي تواند بصورت كاهش جريان يا انسداد باشد و يا گاهي افزايش و حتي طغيان جريان چي اتفاق افتد. 

در هر يك از موارد فوق با دستكاري ( مانيپولاسيون) مناسب سوزن ها بايستي جريان مناسب چي در مريدين ها برقرار گردد.

طب سوزنی

براي اینکه مفهوم مريدين ها بهتر جا بيفتد، مزرعه بزرگي را فرض كنيد كه تقسيم بندي شده و در هر قسمت بذري كاشته اند. براي آبياري هر بخش از اين مزرعه لوله كشي هايي شده و شيرهاي تنظيم آب نيز در محل هايي از لوله ها تعبيه گرديده است كه البته همگي از يك منبع مشترك تغذيه مي شوند. مجدداً به محل قرارگيري و چيدمان مريدين ها برگرديم. لازم است يك دسته بندي ديگر براي مريدين ها داشته باشيم كه يادگيري آنها را ساده تر مي كند. بدن انسان( شامل روان وتن) را مي توان به آن مزرعه و تقسيمات آنرا معادل ارگان هاي مختلف بدن و سيستم لوله كشي را مريدين ها فرض نمود. كار نقاط اكوپانكچر را هم مشابه همان شيرهاي تنظيم مستقر روي لوله ها تصور كرد. انرژي حيات يا چي نيز در اين مثال معادل آب است كه ميزان آن براي هر ارگان بايد متناسب با نياز آن باشد. ولي در صورتي كه به موقع رسيدگي نشود ( مرحله مزمن)، آسيب ديدگي آن زمين گسترده و شديدتر خواهد شد و قطعاً احياء مجدد آن بسيار سخت و زمان بر مي باشد و شايد هم بطور كامل احياء نگردد. همچنين سه كانال يانگ معده St، كيسه صفرا GB و مثانه UB، از صورت ( در اطراف چشم) شروع شده به سمت پايين بدن مي روند و در سطح خارجي اندام تحتاني قرار گرفته، به پا ميرسند. و سه كانال يين طحال Sp، كبدLiv و كليه K، از پا شروع شده در سطح داخلي اندام تحتاني قرار گرفته، به قفسه سينه ميرسند. حال در نظر بگيريد كه به هر دليل لوله اي دچار انسداد يا گرفتگي شود؛ طبعاً منجر به كمبود آب آن قسمت و نهايتاً آسيب ديدن محصول آن و حتي خشكي كامل مي شود. بنابراين اگر ارگاني دچار كمبود ( Deficiency ) شود بايد با روشهاي تقويت كننده (Reinforce ) نقاط را تحريك كرد و در صورتيكه دچار فزوني ( excess) شده باشد بايستي با روش كاهنده ( Sedation ) آن را كاهش داد. ضمناً در چنين شرايطي به منطقه و مناطق مجاور نيز احتمالاً آب بيش از اندازه رسيده باشد( در يك سيستم بسته)، كه آنهم مناسب رشد محصولات نيست و به آنها آسيب مي زند. بنابراين بوسيله شيرهاي تنظيم بايستي مقدار آب هر منطقه را تنظيم كنيم اگر به موقع رسيدگي شود( مرحله حاد) و شير آب آن قسمت تنظيم شده، جريان آب مناسب برقرار و انسداد رفع گردد، مجدداً آن بخش احياء شده و از آسيب جدي مصون مي ماند بدين ترتيب كه با در نظر گرفتن وضعيت فردي كه ايستاده است و دستهايش در كنار بدن و كف دستها به سمت بدن باشد: سه مريدين يين ريه Lu ، پريكارد P و قلب H ، از قفسه سينه شروع شده و در طول سطح داخلي بازو به دست مي رسند. سه كانال يانگ روده بزرگ LI ، سن جيائو SJ و روده كوچك SI، از دست شروع شده، از سطح خارجي بازو عبور كرده به سر مي رسند. مسير هر يك از دوازده كانال شامل يك مسير داخلي و يك مسير خارجي است. مسير خارجي همان است كه تا بحال توصيف كرديم و در چارت هاي اكوپانكچر نمايش داده مي شوند. اين مسير نسبتاً سطحي است و همه اكوپوينت ها روي اين مسير خارجي قرار دارند. اما مسير داخلي، مسير عمقي كانال هاست كه به فضاهاي دروني بدن و ارگانهاي مربوطه وارد مي شوند. مريدين ها علاوه بر اينكه دو به دو هر يك از يانگ ها با يك يين جفت مي شود ( كه قبلاً اشاره شد)، كه بيشتر جنبه فيزيولوژيك آنها را دربر مي گيرد، به شكل ديگري نيز جفت مي شوند كه بيشتر جنبه آناتوميك دارد. بنابراين، با در نظر گرفتن وضعيت فردي كه ايستاده و دستهايش در كنار بدن است، كانالي كه قسمت قدامي سطح خارجي اندام فوقاني را اشغال كرده است، LI است. كانالي كه در اندام تحتاني در وضعيت مشابهي قرار دارد، كانال St است. بنابراين اين دو كانال به لحاظ اناتوميك جفت هستند. كه البته كاربرد باليني دارد. پس كانالها به ترتيب زير با هم جفت هستند: LI / St SJ / GB SI / UB Lu / Sp P / Liv H / K مثال كاربردي: در فردي كه قدام شانه اش درد دارد كه محل عبور كانال LI است، مي توانيم از اكوپوينت هاي مريدين St در اندام تحتاني نيز براي درمانش استفاده كنيم. ويا در فردي كه در ناحيه خلفي گردنش درد دارد كه مسير عبور مريدين UB است، حتماً از نقاط مريدين جفت آن يعني SI در دست هم استفاده مي كنيم. البته اين جفت شدن بيشتر در مورد مريدين هاي يانگ كاربرد دارد.

طب سوزنی

مريدين مثانه- Urinary Bladder "UB"

شروع اين مريدين از زاويه داخلي چشم است. از پيشاني بالا رفته از فرق سر گذشته به پشت سر مي رسد (UB10). 

از پس سر دو شاخه شده به ناحيه توراسيك مي رود. شاخه مديال به فاصله cun ١/٥ از كنار مهره ها پايين مي رود. از منطقه لومبوساكرال مي گذرد. سپس از ناحيه گلوتئال و پشت ران تا فضاي پوپليته ال در نقطه UB40 امتداد مي يابد. 

شاخه لترال از گردن به سمت لبه مديال اسكاپولا رفته و در فاصله cun ٣ از خط وسط و به موازات مهره ها و شاخه مديال به گلوتئال مي رسد. پس از آن از پوسترولترال ران عبور كرده در فضاي پوپليته به شاخه مديال مي پيوندد. 

سپس مريدين مثانه از خلف ساق گذشته به پشت مالئول خارجي ميرسد و در امتداد متاتارس پنجم طي مسير كرده، در انتهاي لترال انگشت كوچك پا به انتها مي رسد. 

تعداد نقاط: ٦٧

قطبيت: يانگ

مريدين كليه- Kidney "K" 

از كف پا شروع شده از زير استخوان ناويكولار گذشته به پشت مالئول داخلي مي رسد. 

از كنار داخلي ساق بالا رفته به مديال زانو مي رود. سپس از كنار مديال ران به كشاله ران و سطح قدامي شكم رسيده، از كنار خط وسط شكم بالا رفته، سپس در قفسه سينه كمي لترال تر قرار گرفته به زير كلاويكول مي رسد. 

تعداد نقاط: ٢٧

قطبيت: يين

مريدين پريكارد- Pericardium "P"

از ناحيه قفسه سينه در لترال نوك پستان آغاز شده، از اگزيلا گذشته وارد اندام فوقاني مي شود. 

از سطح انترومديال بازو در ميان مريدين هاي ريه و قلب عبور كرده، وارد آرنج مي شود. 

در ناحيه ساعد از بين تندون عضلات پالماريس لونگوس و فلكسور كارپي رادياليس پايين مي رود تا به كف دست برسد. سپس به انگشت مياني رفته و در نوك آن به پايان مي رسد. 

تعداد نقاط: ٩

قطبيت: يين

مريدين سن جيائو- San Jiao "SJ" 

كه در برخي منابع به نامهاي Triple Burner و يا Triple Warmer آمده است. 

از كناره مديال ناخن انگشت حلقه ( چهارم) شروع شده، از ميان متاكارپ هاي چهارم و پنجم به بالا رفته از مچ دست مي گذرد. 

از بين استخوانهاي راديوس و اولنا از خلف ساعد گذشته به اوله كرانون مي رسد. از خلف بازو به شانه مي رود. 

سپس از فضاي سوپراكلاويكولر به سوي گردن رفته از پشت گوش مي گذرد و به گوشه قدامي رويش مو مي رسد. 

پس از آن به گونه رسيده و بعد در انتهاي ابرو ختم مي شود. 

تعداد نقاط: ٢٣

قطبيت: يانگ

مريدين كيسه صفرا - Gall Bladder "GB"

شروع اين مريدين از گوشه خارجي چشم است. به قدام گوش رفته در نقطه GB2 و بعد به بالاي قوس زيگوماتيك مي رسد در GB 3.

تا كناره پيشاني بالا رفته بعد از بالاي گوش يك قوس تشكيل داده به زائده ماستوئيد مي رسد (GB 12).

از كنار لترال سر با يك قوس ديگر به پيشاني برگشته به منطقه سوپرااوربيتال مي رسد (GB14). 

مجدداً به سمت بالا رفته و با يك حركت قوسي ديگر به پس سر مي رود (GB 20).

از قله شانه در نقطه GB 21 گذشته، از قدام اگزيلا عبور كرده به كناره قفسه سينه مي رسد. 

سپس به سمت پايين تا مفصل هيپ مي رود (GB30).

از لترال ران و زانو عبور مي كند. از كناره لترال ساق (GB34) پايين رفته به قدام مالئول خارجي مي رسد. 

در سطح دورسال پا از شيار بين متاتارس هاي چهارم و پنجم عبور كرده ودر كنار لترال نوك انگشت ٤ خاتمه مي يابد. 

تعداد نقاط: ٤٤

قطبيت: يانگ

مريدين كبد - Liver" Liv"

از كنار لترال ناخن انگشت شست پا شروع شده به قدام مالئول داخلي مي رسد (Liv4). 

از كنار مديال ساق عبور كرده از پشت كانال طحال به مديال زانو مي رسد (Liv8). 

به ناحيه پوبيك وارد مي شود. به زير شكم رسيده، بالا مي رود. سپس در فضاي بين دنده اي ششم در امتداد خط پستاني در نقطه Liv 14 خاتمه مي يابد. 

تعداد نقاط: ١٤

قطبيت : يين

از مريدين هاي اكسترا به يكي از آنها اكتفا مي كنيم كه بيشترين كاربرد را در مبحث ما دارد.

مريدين DU كه Governing Vessel يا GV نيز خوانده مي شود. 

اين مريدين درست در خط میانی خلفي بدن واقع شده است. و جفت آن مريدين اكستراي ديگري بنام Ren يا CV است كه در خط وسط قدامي تنه قرار دارد. 

از بين ٨ مريدين اكسترا فقط اين دو مريدين نقاط اختصاصی دارند. 

شروع Du از بين نوك دنبالچه و آنوس است. به سمت بالا رفته از ميان مهره هاي ستون فقرات گذشته به گردن مي رسد. سپس به نقطه مهم Du20 در فرق سر رفته، به سمت پيشاني ادامه مسير ميدهد. از پل بيني عبور كرده به لب بالايي مي رسد. و در داخل لب بالايي در فرنولوم لبي ( Frenulum) پايان مي يابد. 

تعداد نقاط : ٢٨

قطبيت: يانگ

نقاط آکوپانکچر

کانال های انرژی

مريدين ( Meridian يا نصف النهار) يا كانال هاي انرژي مسيرهايي هستند كه چي( Qi) يا انرژي حيات را حمل و توزيع مي كنند. 

هر يك از مريدين ها با نام يك ارگان شناخته مي شوند مثل مريدين قلب ، ريه، كليه، روده كوچك و...

بيماريهاي هر ارگان را مي توان با استفاده از نقاط اكوپانكچر مربوط به همان ارگان درمان كرد.

در بدن ١٢ جفت مريدين اصلي و ٨ مريدين اكسترا (Extraordinary) تعريف شده و حدود ٣٦٥ نقطه روي آنها مشخص گرديده است. البته كانالهاي ديگري نيز با عنوان كانال هاي عضله يا Muscle channels ، كانالهاي اتصال يا Connecting channels و همچنين كانالهاي انشعابي يا divergent channels هم تعريف شده اند كه هر يك كاربرد خاص خود را داراست ولي فقط ١٢ جفت مريدين اصلي و دو تا از مريدين هاي اكسترا هستند كه نقاط اختصاصي دارند.

يكي از پژوهشهاي جالب توسط Zang- He cho در سال ١٩٩٨ انجام شد. وي بدنبال يافتن شواهدي دال بر تاثيرتحريك نقاط اكوپانكچر بر قشر مخ و رديابي آن توسط اسكن fMRI بود.

در يك آزمايش كنترل شده، نقطه Ub67 ( نزديك به ناخن انگشت كوچك پا)را كه گفته ميشود بر روي چشم اثراتي دارد، تحريك نمود و بوسيله اندازه گيري اثرات در fMRI مشاهده كرد كه منطقه كورتكس بينايي فعال گرديد.

او همچنين از نقطه Gb37 كه اثرات مشابهي با نقطه قبلي دارد، استفاده كرد و پاسخ يكساني دريافت نمود. تاثيرتحريك اين دو نقطه بر قشر مخ همانند تاباندن نور فلاش به چشم بود.

وي اينبار نقطه Gb43 كه بر گوش اثر دارد را تحريك كرد و شاهد فعال شدن قشر شنوايي مخ شد.

البته مسير تحريك اين نقاط تا مغز نامشخص باقي ماند ولي به اين باوركه مسيرهايي چون مريدين ها بايد وجود داشته باشد، كمك كرد.

بنظر مي آيد تحريك نقاط اكوپانكچر به مراكز بالاتر مغزي مثل كورتكس بينايي و شنوايي منتقل مي شود؛ و فرض بر اينست كه اطلاعات از اين مناطق به ساير مناطق كليدي و پردازشگر مغز همچون كورتكس پره فرونتال و سيستم ليمبيك توزيع مي شوند. 

احتمالاً همين سيگنالها از نقاط اكوپانكچر كه به مناطق بالاتر مغزي مي رسند باعث مدولاسيون درد و همچنين عملكردهاي حياتي بدن مي شوند.

گرچه فرضيه هاي زيادي در خصوص وجود يا عدم وجود مريدين ها داده شده ( مثل فرضيه منطبق بودن مريدين ها بر سيستم لنفاوي يا سيستم اعصاب محيطي و ...)، اما تاكنون هيچ مدركي كه بتواند به دقت با آنچه كه پزشكان چيني درباره محل قرارگيري مريدين ها ادعا مي كنند، منطبق باشد، وجود ندارد.

سازمان بهداشت جهاني WHO سالهاست كه اين طب را مورد قبول دانسته و در بسياري از كشورهاي پيشرفته دنيا از جمله امريكا، كانادا، انگلستان و استراليا دانشگاههايي براي تدريس اين دانش وجود دارد ضمن آنكه كارهاي پژوهشي بسياري نيز در سطح دنيا بر روي اثرات و مكانيسم اثرات آن انجام شده و مي شود.

همچنين كلينيك هاي فعال بسياري در اين زمينه در همان كشورها هستند كه بطور گسترده به درمان بيماران مي پردازند.

طب شرقي از جمله اكوپانكچر با قدمت چند هزار ساله كارايي درماني خود را داشته و دارد حتي اگر جزييات برخي اثرات آن در هاله اي از ابهام باشد، نمي تواند دليلي بر كنار گذاردن آن باشد.

چه بسيار نكاتي كه در طب نوين همچنان بصورت تئوري وفرضيه مطرحند واثرات بسياري از درمان هاي نوين بطور كامل مشخص نيست.

مريدين ها به دو دسته" يين " و "يانگ" تقسيم مي شوند. در مورد اين دو واژه بعداً توضيحاتي خواهم داد. 

فعلاً و بطور كلي يين را معادل ارگانهاي توپر مثل كبد و يانگ را معادل ارگانهاي توخالي مثل روده ها بدانيد.

به این ترتیب شش مریدین یین و شش مریدین یانگ خواهیم داشت که عبارتند از:

مریدین های یین: ریه، طحال ،قلب، کلیه، پریکارد و کبد.Lu, Sp, H,- K,P, LIV- مریدین های یانگ: روده بزرگ، معده، روده کوچک، مثانه، سن جیائو و کیسه صفرا - LI,St, SI, UB, SJ, GB

سه مریدین یین ریه، پریکارد و قلب وسه مریدین یانگ روده بزرگ، سن جیائو و روده کوچک در اندام فوقانی(عمدتا") واقعند. اینها را Upper & Upper Yang channelsYin channels گویند. هر ارگان یین با یک ارگان یانگ جفت است. به این ترتیب که ریه با روده بزرگ، قلب با روده کوچک و پریکارد با سن جیائو جفت هستند.

سه مریدین طحال، کلیه وکبد را Lower Yin channels گویند و سه مریدین معده، مثانه و کیسه صفرا را Lower Yang channels می نامند. اینجا هم ارگانهای طحال با معده، کلیه با مثانه و کبد با کیسه صفرا جفت هستند

لازم به ذكر است كه هر كانال دو مسير دارد: 

يك مسير سطحي و يك مسير عمقي. 

مسيرسطحي بخشي از كانال است كه زير پوست و بين عضلات و تندونها جريان دارد؛ و نقاط اكوپانكچر روي اين قسمت قرار دارند. 

مسير عمقي در درون بدن و در خود ارگانها جريان دارد. 

بنابراين گرچه از طريق مسير سطحي است كه ما بر Qi و خون اثر مي گذاريم، اما تنها از طريق مسيرهاي عمقي است كه مي توانيم بر ارگانهاي داخلي تاثير گذاريم.

مريدين ريه- " Lung"Lu 

كانال ريه از سمت لترال قفسه سينه نزديك به زيربغل آغاز مي شود. از انترولترال بازو عبور كرده، از منطقه كوبيتال مي گذرد. به كنار راديال مچ دست مي رسد. از برجستگي تنار مي گذرد، از كناره راديال كف دست عبور كرده و در لترال ناخن انگشت شست به اتمام مي رسد.

تعداد اكوپوينت ها: ١١

قطبيت: يين- Yin

مريدين روده بزرگ - Large Intestine "LI"

اين مريدين از كنار لترال ناخن انگشت اشاره شروع مي شود. از كناره لترال راديال انگشت اشاره به سمت پروگزيمال مي رود. از فضاي بين متاكارپ هاي اول و دوم عبور مي كند. از كنار لترال بازو بالا رفته تا به شانه برسد. پس از آن به سوي گردن و صورت حركت مي كند. از روي لب فوقاني گذشته، ضمن تقاطع با كانال LI سمت ديگر، در كنار بيني پايان مي يابد. 

اين تنها كانالي است كه به سمت مقابل بدن تقاطع دارد. 

تعداد اكوپوينت ها: ٢٠

قطبيت: يانگ - Yang

مريدين معده - Stomach "St"

كانال معده درست زير چشم بين كره چشم و خط اينفرااوربيتال شروع ميشود. به سوي كناره لترال بيني و بعد گوشه دهان پايين مي آيد. بعد به سمت خلف تا جلوي زاويه منديبل مي چرخد و به طرف بالا از جلوي گوش گذشته، از كناره قدامي رويش مو مي گذرد تا به پيشاني برسد. 

سپس در امتداد گلو ادامه مسير داده به فضاي سوپراكلاويكولارمي رسد. در طول خط پستاني پايين مي رود. پس از آن در ناحيه شكم به كنار ناف رسيده و بعد به شيار اينگوينال مي رسد. از قدام ران و زانو گذشته، از لترال خط قدامي تيبيا پايين رفته به پشت پا مي رسد و در كنار لترال ناخن انگشت دوم پا به انتها مي رسد. 

تعداد اكوپوينت: ٤٥

قطبيت : يانگ

مريدين روده كوچك - Small Intestine "SI"

از كنار اولنار انگشت كوچك شروع شده، از كنار مديال دست عبور كرده و از پوسترومديال ساعد و بازو بالا مي رود. به منطقه اسكاپولار رسيده و پس از طي يك مسير زيگزاگ به فضاي سوپراكلاويكولار مي رسد واز گردن بالا مي رود. به سمت گونه رفته، به سوي گوشه خارجي چشم مي رود و در جلوي تراگوس گوش به پايان مي رسد. 

تعداد اكوپوينت: ١٩

قطبيت: يانگ

مريدين قلب - Heart " H"

شروع كانال از زيربغل است. از كناره خلفي داخلي بازو به سمت آرنج مي رود. سپس از انترو مديال آرنج تا استخوان پيزيفورم در مچ دست مي رسد. وارد كف دست شده و در لترال ناخن انگشت كوچك خاتمه مي يابد. 

تعداد اكوپاينت: ٩

قطبيت : يين

مريدين طحال - Spleen" Sp"

از كناره مديال ناخن انگشت شست پا شروع شده در كنار مديال پا ادامه مسيرداده، به مالئول داخلي مي رسد. پس از عبور از كنار مديال ساق پا به انترومديال ران رسيده و تا اينگوينال بالا مي رود. در سطح قدامي شكم با چرخشي به لترال تا فضاي بين دنده اي دوم بالا مي رود. سپس به پايين رفته تا به وسط فاصله بين زير بغل و انتهاي دنده يازدهم برسد. 

تعداد اكوپوينت: ٢١

قطبيت: يين

طب سوزنی

 

روشهای یافتن نقاط طب سوزنی

١. استفاده از مناطق آناتوميك بدن. 

مثلاً براي يافتن نقطه St 36 به اندازه يك عرض انگشت به سمت لترال توبروزيته تيبيا مي رويم. 

ويا نقطه UB 40 در پشت زانو، وسط خط پوپليته ال قرار دارد.

٢. با قرار دادن اندامها و قسمتهايي از بدن در وضعيتهاي مختلف

به عنوان مثال براي يافتن نقطه Li 11 آرنج را خم كرده و انتهاي لترال خط آرنج را سوزن مي زنيم. 

و يا نقطه H 3 نيز پس از خم كردن آرنج، در فرورفتگي ميان انتهاي اولنار خط كوبيتال و اپي كنديل مديال هومروس قرار مي گيرد.

٣. با استفاده از محل قرارگيري اكوپوينت هاي ديگر

مثلاً نقطه St 37 به اندازه چهار انگشت بسته- 3 cun- پايين تر از نقطه St 36 قرار دارد. 

و يا نقطه H 5 به اندازه يك عرض انگشت شست- 1cun- در پروگزيمال نقطه H 7 قرار مي گيرد.

٤. با استفاده از اندازه گيري مقاومت پوستي توسط دستگاههاي گالوانومتر نقطه ياب

٥. با استفاده از واحد اندازه گيري CUN ( كه " چون" خوانده مي شود). 

يك cun برابر با عرض انگشت شست در پهن ترين محل يعني حدود مفصل IP و يا به اندازه بند مياني انگشت اشاره است. 

 -عرض دو انگشت اشاره و مياني در كنار هم برابر است با ١/٥ cun

- عرض چهار انگشت كنار هم برابر است با ٣ cun.

البته قسمتهاي مختلف بدن هر فرد بر اساس واحد cun به صورت تصوير زير مشخص شده اند كه در اندازه گيري ها و يافتن نقاط كمك كننده اند.

جهت هاي سوزن زدن:

٦. گاهي نقاط تندر و دردناكي نيز وجود دارند كه بر اكوپوينت ها منطبق نيستند. اين نقاط را اصطلاحاً Ah Shi مي گويند. 

كه اين نقاط را هميشه سوزن مي زنيم.

براي يافتن اندازه cun بايستي از انگشتان خود بيمار استفاده كنيم. 

وسيله اي بنام Cunometer براي همين منظور درست شده كه در بازار موجود است. 

بوسيله اين دستگاه ابتدا يك cun بيمار را از روي شست وي اندازه گيري مي كنيم سپس اندازه هاي ديگر نيز تا ٣ cun را خواهيم داشت.

بوزيشن بيمار:

- نشسته

- خوابيده: سوپاين، پرون، به كنار، ليتوتومي

- knee-elbow

احساس DeQi:

هنگام سوزن زدن اغلب بيمار حس هاي بخصوصي را بيان مي كند كه به آن " دِ چي" گفته مي شود. 

احساس DeQi مي تواند شامل سنگيني، بي حسي، آزردگي، درد و يا تركيبي از آنها باشد. 

برخي بر اين باورند كه تاثير درمان زماني حاصل مي شود كه اين احساس ايجاد شود. 

گاهي يك احساس منتشر در طول كانال ( مريدين ) اتفاق مي افتد كه به آن Propagated sensation along the channel 

گويند.

احتياطات:

١. مناطقي كه بايد از سوزن زدن به آنها اجتناب كرد:

- فونتانل ( ملاج) نوزادان

- بافت و نوك پستان ( St17 )

- ناف ( Ren 8 )

- منطقه تناسلي

٣. نقاط خطرناك كه بايد در صورت استفاده بسيار محتاطانه عمل كرد:

- منطقه چشم: UB1, St1, Ex4

- گردن: Ren22, Li18, Si17,Du15

- قفسه سينه: Lu1, GB21

- طرف راست شكم: St21

- نزديك به عروق بزرگ: Lu9, P3, Li18

- غضروف خارجي گوش ( Avascular )

- نقاطي كه در مسير عصب هاي اصلي قرار دارند. مثل عصب مديان و اولنار

سوزن هاي مورد استفاده در اكوپانكچر:

- Filiform needle

كه در سايزهاي مختلف مورد استفاده دارد

- Embedding needle 

- Plum blossom needle

- Three edged needle

- Hot needle

روشهاي سوزن زدن:

١. فشار آوردن با انگشت به كنار اكوپوينت كه معمولاً براي سوزن هاي كوتاه تا ١/٥ اينچ كاربرد دارد. 

٢. با كمك گايد كه عموماً براي سوزنهاي بلند استفاده مي شود. 

٣. بلند كردن پوست بين دو انگشت بصورت نيشگون گرفتن؛ براي محل هايي كه عضله خيلي نازك و پوست به استخوان نزديك است. مثل نقطه Ex 1 بين دو ابرو. 

٤. كشيدن و استرچ پوست با انگشتان؛ در مناطقي مثل شكم كه پوست شل و چين دار است.

عواقب و عوارض اكوپانكچر:

- دردناشي از زدن سوزن 

- خونريزي ( كبودي اندك يا اكيموز)

- غش كردن و از حال رفتن

- جا ماندن سوزن در بدن بيمار

- خميدگي، شكستن يا گير كردن سوزن

- عفونت

- آسيب زدن به احشاء داخلي يا ساختارهاي حياتي

- در بيماران تحت درمان دارويي، Overcorrection ممكن است اتفاق بيفتد. 

- سقط جنين يا زايمان زودرس

كنتراانديكاسيون ها:

- تومور و انواع بدخيمي

- انسداد مكانيكي مثل سنگ كيسه صفرا

- انديكاسيون قطعي جراحي

- عفونت كنترل نشده

- بارداري

- بيماريهاي خونريزي دهنده

- در افراد سالخورده، بيماران بسيار ضعيف و يا در حال مرگ، در شرايط هيجاني شديد، تعريق شديد، تحت تاثير الكل، بلافاصله پس از دوش داغ و پس از مقاربت جنسي.

٢. در برخي بيماريها مثل هيپرتانسيون و ديابت كه دارو مصرف مي كنند، زدن برخي نقاط باعث overcorrection مي شود. مثل نقطه Liv3 در هيپرتانسيون

فیزیوتراپیست جان پور

نقاط طب سوزنی

آياواقعاً نقاطي خاص وجود دارد كه آنها را نقاط اكوپانكچر بناميم؟

تحقيقات و آزمايشات مختلف در اين خصوص در چهار دسته قرار مي گيرند:

١. تاثيرگذاري سوزن زدن به نقاط واقعي اكوپوينت و نقاط غيرواقعي( قلابي يا sham points)؛

بسياري از مطالعات نشان ميدهندكه سوزن زدن به نقاط اكوپوينت اثرات ضد درد بيشتري نسبت به نقاط ديگر دارد ( ٥٥٪ تا ٨٥٪ در مقابل ٣٠ تا ٣٥٪)

مطالعات مختلفي كه روي حيوانات از جمله خرگوش، موش، اسب و گربه ها انجام گرفته، اثرات واضح سوزن زدن به نقاط واقعي اكوپوينت را نسبت به نقاط پلاسبو در رفع دردهاي شديد و مزمن نشان داده است.

٢. آيا ماهيت آناتوميكي خاصي مي توان براي اكوپوينت ها قائل شد؟

 با مطالعاتي كه Melzack et al انجام دادند، ادعا كردند كه ٧١٪ از اكوپوينت ها بر نقاط تريگر منطبقند.

- در توضيح آناتوميك و هيستولوژيك اكوپوينت ها، Dung ده ساختار آناتوميكي در مجاورت اكوپوينت ها مشخص نمود:

الف. عصب هاي محيطي بزرگ

ب. عصب هايي كه از عمق به سطح مي آيند. 

ج. عصب هاي پوستي كه از فاسياي عمقي خارج مي شوند. 

د. عصب هايي كه از سوراخ هاي استخوان ها خارج مي شوند.

ه. نقاط حركتي ( موتور پوينت) در محل اتصالات عصبي عضلاني

و. عروق خوني در مجاورت اتصالات عصبي عضلاني

ز. استطاله هاي عصبي با اندازه ها و قطرهاي مختلف

ح. محل انشعاب عصب هاي محيطي

ط. ليگامان ها، تندون ها، كپسول مفصلي و غلافهاي فاسيايي( كه اعصاب زيادي دارند). 

ي. در سوتورهاي كرانيال

- بر اساس گزارش Heine، ٨٠٪ از اكوپوينت ها در سوراخهاي فاسياي سطحي قرار دارند؛ جايي كه دستجات اعصاب و عروق بيرون مي آيند. 

- بي حسي موضعي با تزريق مواد بي حس كننده در اكوپوينت ها، همان اثرات عصب ها را در پي دارد.

- ساير اثرات مثل تاثيرات ايمونولوژيك و آنتي آلرژيك را نيز بايد مد نظر داشت: 

احتمال آزاد شدن اسيد آراشيدونيك در محل آسيب ناشي از سوزن زدن، منجر به افزايش لوكوترين و پروستاگلاندين مي شود- كه بر سيستم ايمني مؤثرند.

٣. ماهيت بخصوص الكتروفيزيولوژيك اكوپوينت ها:

لازم به ذكر است كه احساس DeQi ( كه دِچي خوانده مي شود) شامل احساس هايي از قبيل سنگيني،بي حسي، مور مور شدن، درد و... موقع فروكردن سوزن است. 

 بسياري از مؤلفين معتقدند سوزن زدني مؤثر است كه اين احساس ها را در بيمار

ايجاد نمايد.

 

فیزیوتراپیست محمدرضا جان پور

ارائه خدمات فیزیوتراپی در منزل و مطب در تهران