
زخم معده
زخم معده یا اولسر پپتیک (peptic ulcer disease) نوعی آسیب خوشخیم و شایع معده ودستگاه گوارش میباشد. در گذشته شیوه زندگی مانند علاقه زیاد به غذاهای تند یا استرسهای شغلی وزندگی را ریشه زخم معده میدانستند اما امروزه پزشکان دریافتند که علت اصلی زخم معده، استرس یا رژیمغذایی نیست بلکه آلوده شدن به باکتری خاصی به نام هلیکوباکتر پیلوری علت اصلی آن است. ، از اینرو درماناصلی یک درمان آنتی بیوتیکی است. شیوع این بیماری ۶ تا ۱۵ درصد است.
هلیکوباکتر توسط آب و غذا منتشر می شود، همچنین در بزاق دهان نیز دیده شده است و احتمال می رود که بتواند از راه هایی مثل بوسیدن هم انتقال یابد. این باکتری می تواند به دیواره معده چسبیده و باعث ضعیف شدن و التهاب آن قسمت از معده می شود. همچنین از طریق استفاده از قاشق و چنگال فرد آلوده یا خوردن غذای
نیمه کاره دیگران منتقل میشود. برخی از داروها مانند آسپیرین، ایبوپروفن، ناپروکسن، کتوپروفن و برخی داروهای درمانکننده بیماری آرتریت (درد و ورم مفاصل) ازجمله این داروهایی هستند که میتوانند باعث زخم معده شوند.
مصرف سیگار و الکل هم میتوانند سبب زخم معده شوند.
معمولا زخم معده همراه با زخم دوازدهه است و در مردان سیگاری، میانسال یا مسن، با گروه خونی O و پراسترس شایعتر است. زخمهای معده با سرعت کمتری از زخم اثنی عشر التیام مییابند، بیشتر احتمال بدخیمی دارند و اغلب همراه با التهاب معده ( گاستریت ) هستند.
اغلب درد زخم معده از یک ساعت بعد از غذا خوردن شروع می شود و تا ساعت ها ادامه پیدا کند همچنین شبها شدت یافته و می تواند باعث بیدار شدن بیمار شود.. درد در زمان خالی بودن معده بدتر می شود لذا باید ازگرسنگی اجتناب کرد.
بیشتر افرادی که زخم معده دارند، فقط درد معده دارند. در برخی افراد هم بدون علامت است. زخم معده باعث ایجاد مشکلات جسمی دیگر هم میشود. گاهی اوقات خونریزی میکنند. اگر زخمها خیلی عمیق شوند،میتوانند دیواره معده را سوراخ کنند. همچنین زخمها میتوانند سبب انسداد معده شوند یعنی از عبور غذا درمعده جلوگیری کنند که در این حالت، تهوع، استفراغ و کاهش وزن رخ میدهد.
برای تشخیص زخم معده از آندوسکوپی استفاده میشود. در روش آندوسکوپی، پزشک توسط لوله باریکی که سر آن نور است، داخل معده را میبیند و ممکن است از لایه داخلی معده، نمونهبرداری کند تا وجود هلیکوباکترپیلوری را بررسی کند. آزمایش خون و آزمایش تنفس نیز برای تشخیص هلیکوباکترپیلوری بهکارمیروند.
علائم زخم معده
- درد سوزشی از جناغ سینه تا بالای ناف
به علت تماس اسید معده با منطقه زخم، ایجاد می شود.
- سوءهاضمه
اغلب دیده میشود فرد پس از صرف غذا یا آروغ می زند یا دچار سکسکه می شود.
- درد شدید و ناگهانی بخصوص هنگام خالی بودن معده
- درد در شب و خواب
- درد مکرر
- دردی که با خوردن آرام میشود
- احساس سنگینی و سیری در معده
- گاهی دیده شدن علایم آنفلوآنزا مانند خستگی مفرط، کسالت، تب، حالت تهوع و...
- خون تیره در مدفوع و یا مدفوع سیاه و قیری رنگ
- کاهش اشتها و وزن
- استفراغ و حالت تهوع
یک علامت خطرناک است و در صورت ظاهر شدن ممکن است زخم پیشرفته باشد. در این موارد فرد به درمان اورژانسی نیاز دارد.
دلایل زخم معده
- هلیکوباکترپیلوری
رایج ترین علت زخم پپتیکی است
- استفاده ی مرتب از مسکن هاو داروها
شایعترین داروهایی که سبب زخم معده میشوند: داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی سبب تحریک یا التهاب معده و روده ی باریک میشوند. این داروها شامل آسپیرین،ایبوپروفن، ناپروکسن، کتوپروفن و غیره میباشند. برای اجتناب از ناراحتی های گوارشی، این داروها حتی به مقدار کم نباید با معده خالی مصرف شوند.
- کشیدن سیگار و مصرف زیاد الکل
نیکوتین موجود در تنباکو، مقدار و غلظت اسید معده را افزایش می دهد، بنابراین خطر ایجاد زخم را بالا میبرد. الکل سبب فرسایش لایه موکوسی معده و افزایش تولید اسید می گردد.
- استرس
البته استرس بیشتر سبب تشدید زخم معده میشود.
-تغذیه ی نادرست
مصرف غذاهای تند و نیز ترشیجات حاوی اسید علت ابتلا به زخم معده نیستند ولی عوامل غذایی و استفاده ازغذاهای ناسالم، روند رشد بیماری را تشدید میکنند.
درمان زخم معده
اغلب زخم معده بدون درمان تشدید میشود.
دارو درمانی
- داروهای آنتی اسید مانند هیدروکسید منیزیوم و آلومینیوم
- بلوک کننده ترشح اسید مانند امپرازول
- بلوک کننده گیرنده نوع دو هیستامین مانند رانیتیدین، سایمتدین
- داروهایی مانند سوکرالفیت و بیسموت
جراحی
امروزه جراحی به ندرت لازم است و فقط در درمان عوارض زخم معده شدید مانند تنگی پیلور و خونریزی های شدید و زخمهای کاملا مقاوم به درمان دارویی انجام میشود.
توصیه هایی به افرادی که دچار زخم معده هستند
- افزایش وعدههای غذایی و کاهش حجم هر وعده
- آهسته غذا خوردن و جویدن کامل
- پرهیز از مصرف گوشت و ماهی دودی و نمک سود شده همچنین انواع شور و آجیلهای پر نمک
- کاهش مصرف چای و قهوه و نوشیدنیهای گازدار
- دوری از استرس و افسردگی
- عدم مصرف خود سرانه آسپیرین یا مسکنهای مانند بروفن
- کاهش مصرف لبنیات
- رعایت بهداشت در غذا خوردن
- مواد غذایی مفید برای زخم معده : عسل، بادام، موز، شیرین بیان، نعناع، بابونه
- مواد غذایی مضر در زخم معده : غذاهای ادویهدار خصوصا فلفل، غذاهای پرچرب مثل آبگوشت، سبزیجات نفاخ مانند کلم، ترب، تربچه، خیار،شلغم، پیاز و پیازچه، میوههای نفاخ مانند هندوانه، گیلاس، گوجه سبز، هلو، چغاله بادام و زیتون میوههای ترش مانند پرتقال و نارنگی.
منابع
namnak.com
tebyan.net
http://drjanpour.com