فیزیوتراپی فلج مغزی

نویسنده مطلب: فیزیوتراپیست محمدرضا جان پور

فیزیوتراپی فلج مغزی

فیزیوتراپی یکی از مهمترین بخش های پروسه درمان مبتلایان به فلج مغزی است.

هدف از درمان کودکان مبتلا به فلج مغزی افزایش توانایی حرکتی و بهبود رشد جسمی کودک مانند وضعیت نشستن و راه رفتن است.

فیزیوتراپی بزرگسالان مبتلا به فلج مغزی نیز با هدف بهبود فعالیت و کارایی عضلات و کنترل و بهبود توانایی‌های عملکردی فرد صورت میگیرد.

برنامه فیزیوتراپی هر بیمار متناسب با شرایط و سن بیمار تعیین خواهد شد.

هرچقدر که درمان با فیزیوتراپی سریعتر آغاز شود، نتایج درمانی بهتری حاصل خواهد شد.

اهداف درمانی فیزیوتراپی فلج مغزی

• افزایش فعالیت و قدرت عضلانی
• کاهش سفتی و گرفتگی عضلات
•  تحریک رشد جسمی و ذهنی
• افزایش توانایی حرکتی
• کاهش الگوهای غیرطبیعی حرکتی
• افزایش قدرت حسی 
• کاهش گرفتگی و درد عضلات
• فعال‌سازی عضلات
• بهبود حالت بدن و تعادل
• بهبود تعادل و توانایی حرکتی
• بهبود توانایی‌های عملکردی
• بهبود دامنه حرکتی مفاصل
• افزایش استقلال فردی و کاهش وابستگی به دیگران
• بهبود کیفیت زندگی
• افزایش اعتماد به نفس

راههای درمان کودکان فلج مغزی

 

کنترل فلج مغزی در کودکان

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی در پشتیبانی کودکان فلج مغزی نقش مهمی ایفا می‌کند. هدف اصلی کمک به کودکان مبتلا به فلج مغزی، ایجاد تحرک و استقلال در زندگی فردی میباشد.
با اهمیت ترین مزیت درمان فلج مغزی با فیزیوتراپی در کودکان، درمان اختلالاتی است که برای این کودکان در آینده ایجاد میشود مانند:

• آتروفی (تحلیل رفتن عضلات)
• کاهش دامنه حرکتی مفصل
• انقباض عضلانی
• احساس درد در عضلات و مفاصل

کاردرمانی

کاردرمانی به کودک فلج مغزی کمک می‌کند تا قدرت عضلاتش را افزایش داده، هماهنگی بین حرکات عضلات را یاد بگیرد و مانع از کوتاه شدن عضلات شود. کاردرمانگر با انجام حرکاتی عضلات را تحت کشش قرار می‌دهد تا کوتاه نشوند. با این کار می‌توان تا حد زیادی مانع از تغییر شکل مفاصل شد.

بریس و اسپلینت

این وسایل میتوانند به حرکت و پایداری اندام کمک کنند و مانع از تغییر شکل مفاصل شوند.

استفاده از وسایل مکانیکی کمکی

استفاده از کفش‌های مخصوص که پوشیدن آنها برای بیمار راحت‌تر است یا استفاده از عصا یا استفاده از کامپیوتر یا روبات

تزریق بوتاکس

این دارو به داخل عضلات سفت و اسپاسم شده تزریق می‌شود تا آنها را شل کند. این روش به‌خصوص در کودکان کمتر از 5 سال مفید است.

دارو درمانی

بعضی داروها می‌توانند به بهبود تشنج یا اسپاسم عضلات یا حرکات غیرطبیعی اندام کمک کنند.

جراحی

جراحی می‌تواند وضعیت بد قرار گرفتن اندام یا انحراف‌های ستون مهره را اصلاح کند.

فلج مغزی

 

 

فلج مغزی

فلج مغزي به دسته ای از اختلالات گفته میشود كه در اوائل زندگي در مغز رخ میدهد و منجر به از دست رفتن كنترل حركات جسمی مي‌شود. در برخي از كودكان، آسيب مغزي در دوران حاملگي اتفاق مي‌افتد و در بعضي‌ نوزادان به هنگام زايمان سخت ایجاد میشود و به همين دليل جنين ممكن است دچار كمبود اكسيژن شود. همچنين ممكن است فلج مغزي به علت مشكلات شديد تنفسي در نوزادان نارس به وجود ‌آيد كه در اين مورد خونريزي داخل مغزي و كمبود اكسيژن به ايجاد آن كمك مي‌كنند.

علائم فلج مغزی ممکن است آن قدر خفیف باشد که تشخیص با اشکال صورت گیرد و یا آن قدر شديد باشد که فرد به طور کامل زمین گیر شود.

علائم فلج مغزی

- ناهنجاری‌های حرکتی

- ناهنجاری‌های روانی

- تشنج

- اختلال‌های رفتاری ناشی از آسیب مغزی

درمان فلج مغزی

در حال حاضر درمان قطعي براي اين بيماران وجود ندارد ولي با استفاده از روش‌هاي فيزيوتراپي تاحدودي مي‌توان كيفيت زندگي را در اين بيماران بهبود بخشد. استفاده از هيپوترمي به هنگام ايجاد آسيب اوليه و يا استفاده از سم بوتوليسم براي كاهش واكنش‌هاي اسپاستيك تنها روش‌هاي موجود براي كاهش علائم بيماري میباشند.

سلول درمانی در فلج مغزی

تحقیقات نشان مي‌دهد كه ساختار مغزي نوزادان و كودكان به لحاظ تكثير سلولي تا حد زيادي متفاوت از بزرگسالان بوده و در صورت ايجاد آسيب مي‌تواند با تكثير سلولي نسبت به ترميم ضايعه اقدام كند.

در بيماران فلج مغزي به خصوص وقتي كه عامل ايجاد كننده آن کمبود اکسیژن باشد سلول‌هاي پيش‌ساز اليگودندروسيتي كه مسول ترشح ميلين در سيتم عصبي هستند آسيب مي‌بينند. با اینکه سيستم عصبي خود با افزايش مهاجرت سلولي و همچنين تكثير سلولي به طور طبيعي نسبت به ترميم اقدام مي‌كند ولي گاها اين آسيب به حدي است كه روش‌هاي طبيعي موجود قادر به جبران آن نيستند.

تحقیقات آزمايشگاهي نشان مي‌دهد كه پيوند سلول‌هاي بنيادي تا حد زيادي مي‌تواند علائم بيماري را در مدل‌هاي حيواني بهبود بخشد. يكي از منابع مهم براي سلول‌هاي بنيادي، مغز استخوان است. يافته‌هاي آزمايشگاهي نشان مي‌دهد كه قرار دادن اين سلول‌ها در محيط‌هاي كشت خاص مي‌تواند تمايز آنها به سلول‌هاي عصبي را موجب شود ضمن آنكه تزريق اين سلول‌ها به صورت محيطي نيز در مدل‌هاي حيواني قادر است با كاهش واكنش‌هاي التهابي ترميم بهتر سلول‌هاي عصبي درحال مرگ شود.

 

مطالب مرتبط:

درمان فلج مغزی 

کاردرمانی فلج مغزی 

 

درمان فلج مغزی

 

تعریف بیماری فلج مغزی

بیماری فلج مغزی(cerebral palsy) یك اصطلاح کلی از مجموعه ای از آسیب هاست كه كنترل حركتی و یادگیری را دچار اشکال می كند.اختلال حركتی ناشی از این ضایعه در سال های اولیه زندگی ظاهر می شود..این بیماری در شرایط نقص تكامل مغز یا آسیب به مناطق حركتی مغز بوجود می اید كه در نتیجه ی آن این مناطق قادر به كنترل حركتی قسمت های مختلف بدن و حفظ وضعیت بدن (پوسچر) نمی باشند.معمولا این فرزندان در یادگیری کمی مشکل دارند،خوب سرشان را نمیتوانند بالا بگیرند(نبود head control مناسب)،نمیتوانند خوب بنشینند ،چهار دست و پا به راحتی نمیروند و همچنین راه رفتنشان مشکلاتی دارد.این بیماری اختصارا cp نامیده میشود.

نشانه های فلج مغزی 

مهمترین نشانه های فلج مغزی ناتوانی های حرکتی  است که تا آخر عمر با فرد مبتلا باقی میماند ولی میتوانند با روند درمانی مناسب محدودیت ها را کاهش داد.بعضی از بچه های مبتلا به فلج مغزی دچار عقب ماندگی ذهنی هم میباشند.گرچه آسیب های ناحیه مغزی که علت اصلی بوجود آمدن cp هستند پیشرونده نیستند ولی در صورت به اتاخیر افتادن درمان مشکلات حرکتی بیمار میتواند پیشرفت کند. پس این بیماران باید تا زمان تمام شدن رشد جسمی یعنی تا اتمام بلوغ تحت نظر پزشک مغز و اعصاب یا فیزیوتراپیست باشند.

شدت فلج مغزی

شدت فلج مغزی در بیماران مختلف متفاوت میباشد به این معنی که در برخی بیماری آن چنان شدید است که بچه مدت کوتاهی بعد از تولد فوت میکند و در بعضی دیگر بقدری خفیف است که ممکن است نیاز به هیچ اقدام جدی نداشته باشند و فقط نیاز به نظارت درمانی باشد ولی بیشتر بیماران cp در وسط این این طیف قرار دارند.

دلایل فلج مغزی 

فلج مغزی یک بیماری نیست بلکه دسته ای از بیماری ها است که به علت آسیب به مغز بچه بوجود میاید. این آسیب ها ممکن است در زمان جنینی قبل از تولد، در حین زایمان و یا حتی ممکن است در یک سال اول زندگی نوزاد که مغز با سرعت در حال رشد است ایجاد شوند. بچه های نارس و آنهایی که در موقع تولد وزن کمی دازند بیشتر در معرض این آسیب هستند.

علل فلج مغزی را از نظر زمان ایجاد آنها به سه دسته تقسیم میکنند

-علل قبل از تولد فلج مغزی : اینها عللی هستند که در زمان جنینی موجب میشوند مغز به درستی تشکیل نشود. بسیاری از بیماری های ژنتیکی و یا بعضی عفونت های ویروسی مادر در زمان بارداری از این دسته اند

-علل حین تولد :عللی هستند که در زمان زایمان موجب نرسیدن اکسیژن کافی به مغز نوزاد شده و آسیب غیر قابل جبرانی به آن وارد میکنند

-علل بعد از تولد : عللی مانند عفونت های مغز، نرسیدن اکسیژن برای مدتی به مغز، خونریزی مغزی (به علت ضربه مانند تصادف، افتادن بچه به زمین یا دیگر ضربات به سر بچه) میتوانند بعد از تولد بچه و زمانی هنوز مغز بچه بسیار آسیب پذیر است به آن صدمات غیر قابل بازگشت وارد کنند.

درمان فلج مغزی 

متخصص مغز و اعصاب:جهت ارزیابی و تشخیص بیماری

جراح ارتوپد:درصورت نیاز به جراحی برای مشکلات استخوانی، عضلانی، تاندون ها، اعصاب و مفاصل بدن

فیزیوتراپی:مهمترین نقش برای بهبود حرکات،قدرت عضلات،رفع خشکی مفاصل،بهبود تعادل،آموزش مهارت های زندگی

گفتار درمانی:برای حل مشکلات ارتباطی و گفتاری بیمار

مددکاری اجتماعی:برای کمک های اجتماعی به بیمار و کمک یه آموزش تحصیلی

روان شناس:برای کمک فکری و روحی-روانی به بیمار و خانواده وی برای مقابله با استرس ناشی از این مشکل

رفتار درمانی:برای بهبود تکامل روحی، احساسی و اجتماعی بیمار نیاز است

متخصصین دیگر مثل چشم پزشک،متخصص اعصاب و روان ،متخصص تغذیه،طب سوزنی،طب سنتی نیز شاید نیاز شود

منابع

iranorthoped

http://physiotherapy-tehran.blogfa.com 

کاردرمانی فلج مغزی

بیماران فلج مغزی آتتوئيد

اين نوع فلج مغزي به علت ضايعه به عقده‌هاي قاعده‌اي ( Basal ganglia ) و راههاي اكستراپيراميدال ايجاد مي شودو در نهايت باعث اشكال دركنترل و هماهنگي حركات در سرتاسر بدن مي شود

نشانه های فلج مغزی آتتوئید

كودكان مبتلا به فلج مغزي آتتوئيد حركات پيچشي غيرارادي و مداومي در اندامهاي خود دارند.اين افراد معمولا مشكلات گفتاري نيز دارند. مشخصات باليني آنها عبارتند از:1-مهمترين خصوصيت در اين نوع فلج مغزي، تغيير مداوم تونوس عضلات و اختلال در مكانيسم Reciprocal Innervation’s ( عصب دهي متقابل ) مي باشد. در نتيجه، معمولا مفاصل پروگزيمال از لحاظ ثبات ( Stability ) ضعيف و از لحاظ تحرك ( Mobility ) قوي بوده و تحرك بالاست و به علت تغيير تونوس عضلاني در حين انجام فعاليت، حركات ارادي اندامها منجر به حركات شلاقي مي شود. 2-گرفتاري اندامها از لحاظ توپوگرافيكال معمولا به علت كوادري پلژي بوده و گرفتاري اندامها نامتقارن مي باشد. 3-كنترل سر در آنها دير به دست مي آيد و زمان تشخيص فلج مغزي آتتوئيد نسبت به ديگر انواع فلج مغزي طولاني‌تر بوده و ديرتر مشخص مي شود 4-عدم تقارن درگرفتاري، طبيعتا باعث عدم تقارن در پوسچر و عدم عملكرد دستها در خط وسط و ايجاد دفورميتي‌هاي ثانويه مثل اسكليوز مي شود كه وجودرفلكسهاي اوليه اي مثل S.T.N.R، A.T.N.R و گالانت (Gallant Reflex) نيز به مشكل مذكور دامن مي زند. 5-معمولا تغيير تونوس و حركات غيرارادي در اين كودكان با هيجانات و اضطراب و ترس و تقلا و تلاش براي انجام كار يا حرف زدن تشديد شده و در حالت استراحت و خواب، كاهش مي يابد. 6-به علت موارد گفته شده در بالا، اين گونه كودكان با خط وسط بدن و حركات دو دستي آشنايي ندارند. 7-حركات مستقل چشمها و بدون وابستگي با حركات سر و گردن و اندامها و همچنين Visual Fixation در اين كودكان وجود ندارد. 8-نحوه گرفتن (Grasp) از Avoiding Reaction تبعيت مي كند (به هنگام گرفتن چيزي، به علت افزايش تون اكستنسوري، انگشتان باز شده وشيء را رها مي كند.). 9-به علت تغيير تونوس مداوم عضلات صورت، اشكال در عملكرد صورت و دهان دارد و به نظر مي رسد كه اين كودكان مرتبا در حال شكلك درآوردن و ادا و اطوار مي باشند. همچنين در غذاخوردن، بلع و تكلم نيز مشكل دارند. 10-در اين كودكان حملات ديستونيك و حالت Opistotonus ديده مي شود. توضيح اينكه حملات ديستونيك به حالتي گفته مي شود كه در كودكان آتتوئيد معمولا چون قدرت و عملكرد پاها نسبت به دستها بهتر است. در حالت طاقباز بيمار مرتبا پاها را به زمين فشار داده و سطح بدنش را از زمين بلند كرده كه اين حالت باعث تشديد حركت شانه ها به سمت عقب مي شود. يا در حالت نشسته روي صندلي، به علت افزايش تون اكستنسوري، لگن كودك به يكباره به وضعيت اكستنشن مي رود و شانه و سر نيز به عقب رفته و باعث مي شود كه با كودك با صندلي از پشت به زمين بيفتند و يا از روي صندلي سر بخورد و به زمين بيفتد. 11-طريقه نشستن اين كودكان معمولا W-Sitting است. راحت ترين طريقه نشستن و حفظ تعادل و جلوگيري از افتادن در آنان، همين وضعيت نشستن است. 12-براي ايستادن و تحمل وزن روي اندامهاي تحتاني، به علت تغيير تونوسهاي ممتد عضلاني، مشكل دارند و اگر به مرحله راه رفتن برسند از الگوي Shuffing Gait (كشيدن پاها روي زمين) تبعيت مي كنند.

اصول اساسي فیزیوتراپی و كاردرماني كودكان فلج مغزی آتتوئيد

1-از آنجائيكه تونوس عضلاني در كودكان آتتوئيد متغير مي باشد كمك به تثبيت تونوس عضلاني مخصوصا در نواحي پروگزيمال اندامها از اهميت فوق‌العاده اي برخوردار مي باشد. 2-وزن انداختن بر روي مفاصل 3-تسهيل سازي واكنشهاي Head Righting، تعادلي و حفاظتي. 4-كمك جهت افزايش ثبات نواحي كمربند شانه اي 5-تسهيل سازي (افزايش) تون عضلاني اكستانسورها، ابداكتورهاي نواحي سر، تنه و كمربند لگني و شانه اي و تحريك اكستانسورهاي مچ، دست و آرنج جهت بهبود عملكرد دست بيمار. 6-كمك به بهبود ثبات مفصلي و كم كردن تحرك مفصلي 7-مقدم بودن پروگزيمال اندام به ديستال آن در انجام تمرينات تسهيل سازي 8-در صورت وجود رفلكس A.T.N.R در كودك و عدم آشنايي كودك با خط وسط بدن، تمام فعاليتهاي درماني بايد در خط وسط صورت گيرد. 9-كار بر روي حركات چشم از اهميت زيادي برخوردار مي باشد. سر كودك را ثابت نگه داشته و وي را تشويق نماييد كه به اطراف، بالا و پائين نگاه كند و با وسائل مختلف كه در اطراف وي قرار دارند بازي نمايد. 10-كار بر روي حركات مستقل سر: مي دانيم كه حركات سر ممكن است وابسته به حركات تنه باشند، بنابراين مي توانيد با ثابت نگه داشتن تنه حركات مختلف را در سر كودك تمرين نماييد. 11-به علت آنكه اكثر كودكان آتتوئيد از نوع كوادري پلژي مي باشند بايستي در طي فعاليت و حركت درماني، هميشه پوسچر متقارن سر و تنه و اندامها را حفظ نمود. اين امر در جلوگيري از اسكليوز مؤثر مي باشد. 12-كار بر روي تمركز بينايي ( Visual Fixation ) نيز يكي از اصول كاردرماني اين كودكان مي باشد. بنابراين اگرچه در گذشته دور، كودكان مبتلا به فلج مغزي افرادي معلول و غيرقابل درمان محسوب مي شوند، ولي امروزه به مدد علوم توانبخشي خصوصا كاردرماني، اين افراد مي توانند با انجام تمرينات و فعاليتهاي مستمر و دريافت خدمات كاردرماني بسياري از مشكلات خود را حل كرده و حتي در زندگي استقلال پيدا كرده و در جامعه ايفاي نقش نمايند.