آناتومی طحال
آناتومی طحال (spleen)
طحال، به اندازهي يك مشت بسته و بيضي شكل است كه در زير نيمهي چپ ديافراگم و در مجـاورت بـا دنـده هـاي R9-R11 قرار دارد. طحال، عضوي پر عروق و جزء دستگاه لنفاوي بدن ميباشد. خونسازي (Hematopoiesis)، ذخيره ي گلبول هاي قرمز و شركت در ايمني بدن (از طريق عمل فاگوسيتوز و ساختن لنفوسيت ها) از وظايف آن ميباشد.
نكات مهم در مورد طحال
1) از نظر تقسيم بندي نه گانهي شكم، طحال در نواحي هيپوكندرياك چپ و اپي گاسـتريك قـرار دارد. طحـال داراي طـول متوسط 12/5 cm، عرض متوسط 7/5 cm، ضخامت متوسط 2/5 cm و وزن تقريبي 250 gr ميباشد. طحال، در امتداد محور طولي دندهي R10 قرار گرفته است و با افق، زاويهي 45 ميسازد (طحال توسط دنده هاي R9_R11 محافظت ميشود). 2) طحال داراي 2 سطح ديافراگماتيك و احشايي است (سطح ديافراگماتيك، محـدب و سـطح احشـايي، مقعـر اسـت). اثـر احشاي شكمي بر روي طحال عبارتند از: الف) اثر گاستريك (Gastric Impression): اثر فوندوس معده، عميق ترين و بزرگترين اثر بر روي طحال ميباشد. ب) اثر رنال (Renal Impression): اثر كليهي چپ، بر روي طحال ميباشد. پ) اثر كوليك (Colic Impression): اثر خم كوليك چپ (خم طحالي كولون)، بر روي طحال ميباشد. ت) اثر پانكراتيك (Pancreatic Impression): اثر قسمت دم پانكراس، بر روي طحال ميباشد. 3) ناف طحال (Hilium of Spleen)، در حد فاصل اثر گاستريك و اثر رنال قرار دارد. ناف طحال، محل عبور عروق و اعصـاب طحالي و همچنين محل اتصال ليگامان هاي لينو رنال (Lienorenal Lig) و گاسـترو اسـپلنيك (Gastrosplenic Lig) مـيباشـد (ليگامان لينو رنال يا طحالي _كليوي، از ناف طحال به كليهي چپ متصل ميشود و ليگامـان گاسـترو اسـپلنيك يـا معـدهاي _طحالي، از ناف طحال به انحناي بزرگ معده متصل ميشود. 4) سطح احشايي طحال، با فوندوس معده، خم طحالي كولون، كليهي چپ و دم پانكراس مجاورت دارد؛سطح ديافراگماتيـك طحال، با ريهي چپ، بن بست كوستو _ديافراگماتيك چپ و دنده هاي R9_R11 چپ مجاورت دارد. 5) طحال، در دوران جنيني، عضو مهم جهت خونسازي ميباشد؛ همچنين طحال در طول زندگي انسان، ساختن لنفوسيت هـا را برعهده دارد. (لنفوسيت ها، در سيستم ايمني بدن شركت ميكنند). 6) خونرساني به طحال، توسط شريان طحالي يا اسپلنيك (Splenic.A) صورت ميگيرد (شريان اسپلنيك، بزرگتـرين شـاخهي شريان سلياك ميباشد). وريد اسپلنيك (Splenic.V) به وريد مزانتريك فوقاني ملحق شده و وريد پورت را تشكيل ميدهنـد. عصب دهي طحال، توسط اعصاب سمپاتيك، از طريق شبكهي عصبي سلياك صورت ميگيرد. 7) در هنگام اسپلنكتومي (خارج كردن طحال از بدن به كمك عمل جراحي)، احتمال آسيب بـه قسـمت دم پـانكراس زيـاد است. 8) به بزرگ شدن غير طبيعي طحال، اسپلنومگالي (Splenomegaly) ميگويند. در صورتي ميتوان طحـال را لمـس كـرد كـه طحال نسبت به اندازهي طبيعي خود، 2 برابر بزرگتر شود؛ در اين صورت ميتوان در هنگـام دم، طحـال را در زيـر حاشـيهي دندهاي چپ لمس كرد (توجه: لمس طحال سالم از روي شكم، امكان پذير نمي باشد). 9) سونوگرافي و CT Scan، دو روش تصويربرداري ايده آل، از طحال هستند. 10) در بعضي از افراد ممكن است كه علاوه بر طحال اصلي، طحال فرعي نيز وجو داشته باشد. توجه: كليه ها و حالب ها، در مبحث لگن مورد بررسي قرار خواهند گرفت.