توانبخشی ریوی
پيامدهاي بيماری های تنفسی چیست
· اختلال كاركرد عضلات محيطي
· اختلال كاركرد عضلات تنفسي
· اختلالات تغذيه اي
· اختلالات قلبي
· بيماري هاي اسكلتي
· نقايص حسي به علت كمبود اكسيژن بصورت مزمن (Peripheral neuropathy)
· اختلال كاركرد رواني- اجتماعي
مكانيسم هاي ايجاد كننده بیماری
· عدم تطابق با شرايط موجود
· سوء تغذيه
· اثرات ناشي از هيپوكسمي
· ميوپاتي ناشي از مصرف استروئيد يا نوروپاتي ICU
· پرهوايي ريه
· خستگي عضله ديافراگم
· تاثيرات ناشي از مصرف داروهاي مختلف
· اختلال كاركرد رواني- اجتماعي ناشي از اضطراب ، افسردگي ، احساس گناه ، وابستگي و اختلال خواب
تمرين هاي ورزشي که برای بیماران تجویز میگردند
تمرين هاي ورزشی اساس برنامه توانبخشی ريوي را تشكيل مي دهند و باعث كاهش تنگي نفس و بهبود ساير پيامدهاي بيماری مي شود. از آنجايي كه ضعف عضلات محيطي در بيماران مبتلا به بيماري هاي ريوي با محدوديت فعاليتهاي بيمار مرتبط است،تمرينات قدرتي يكي از اجزاي اصلي تمرين هاي ورزشي در توانبخشی ريوي به شمار ميرود.
آموزش
آموزش يكي از اجزاي محوري برنامه هاي توانبخشی ريوي است و با تشويق بيماران به مشاركت فعال در فرآيند مراقبت سلامت باعث ايجاد درك بهتري از تغييرات فيزيكي و رواني- اجتماعي ناشي از بيماري هاي مزمن مي شود.
مداخلات رواني- اجتماعي و رفتاري
اضطراب ، افسردگي ، مشكل در كنار آمدن با بيماري ريوي و ناتواني در برخورد با بيماري،باعث ايجاد نوعي ناتواني ناشي از بيماري هاي تنفسي پيشرفته مي شود.آموختن روش هاي تن آرامي (relaxation) پيشرونده عضلات،كاهش استرس و كنترل اضطراب مي تواند به كاهش تنگي نفس و اضطراب كمك كند.
ارزيابي تغذيه ای
كاهش وزن در بيماران مبتلا به بيماري هاي تنفسي مزمن شاخصي از پيش آگهي ضعيف محسوب مي شود. آموختن تكنيك هاي حفظ وزن به بيماران و تاكيد بر اهميت حفظ توده عضلاني و ذخاير بافتي حايز اهميت است.در نهايت توانبخشی ريوي بعنوان يك روش چند جانبه در بازگرداندن فعاليت از دست رفته به فرد مدنظر قرار ميگيرد و كلينيك توانبخشی تنفس مجموعه اي از پزشكان متخصص،متخصصان فیزیوتراپی،متخصصان تغذيه و رواندرمانگران ميباشد كه در طي جلسات،بازتاب بهبود در خود بيمار و سپس در پزشك معالج وي نمايان مي گردانند.
نقش فیزیوتراپی در توانبخشی ریوی
تعداد مبتلایان به بیماریهای انسدادی مزمن ریوی به دلیل افزایش استعمال دخانیات و آلایندههای محیطی روبهافزایش است.بیماری در مراحل پیشرفته، توان بیمار را از نظر عملکرد فیزیکی و اجتماعی میگیرد و هزینه بالای درمان نیز بار سنگینی بر دوش خانوادهها و جامعه میگذارد.در مراحلی که شدتی بیش از حالت خفیف این بیماریها رخ میدهد،انجام توانبخشی ریه ضرورت مییابد و متخصص فیزیوتراپی، آموزشهایی را به بیماران ارائه میدهد.آموزش به گونهای است که نحوه صحیح انجام همه اعمال روزانه توضیح داده میشود. یکی از این آموزشها مانور والسالواست. در این مانور بیمار باید در انجام هر کاری حتی هنگام بالارفتن از یک پله، نفس خود را حبس کند و فشار داخل شکماش را بالا ببرد. از آنجایی که بیماران با هر حرکتی دچار افزایش فشار شریان ریوی میشوند و این افزایش فشار، باعث خستگی زودرسشان میشود، مانور والسالوا مانع از فشار ریوی ریه و قلب میشود و این توان را به بیمار میدهد که به فعالیت خود ادامه دهد زیرا بسیاری از بیماران در مواقع شدید بیماری حتی قادر به راه رفتن معمولی هم نیستند. انجام تمرینهای هوازی و استقامتی با دستگاه تردمیل، دوچرخهثابت و دستگاه الکتیکال نیز در برنامه توانبخشی بیماران گنجانده شده است. سایر دستگاههای موردنیاز بیمار در مراحل پیشرفته بیماری،دستگاه تهویه مکانیکی غیرتهاجمی است.
اهمیت امروزی توانبخشی ریه
امروزه اهمیت توانبخشی در بیماریهای ریوی آنقدر زیاد است که در کشورهای پیشرفته در کنار بخشهای ریوی،بخشهای توانبخشی نیز دیده میشود ولی در کشور ما سازمانهای بیمهگر، خدمات توانبخشی ریوی را پوشش نمیدهند و این خود مشکلهای بیماران را دوچندان میکند.برای ارزیابی شرایط قلبی- ریوی بیمار تستی وجود دارد که فرد در آن باید به مدت ۶ دقیقه مسیر رفتوبرگشت که هر یک ۳۰ متر است را طی کند. در این هنگام با وسایل مخصوص میزان O۲ اندازه گرفته میشود. براساس نتایج این آزمایش پزشک بهترین تصمیم را برای درمان بیماران اتخاذ میکند. نکته مهم دیگر آن است که بیماران باید سطح O۲ خون را از حداقل میزان طبیعی بالاتر ببرند تا به این وسیله بتوانیم فشار شریان ریوی را کاهش دهیم. بالابودن فشار شریان ریوی باعث نارسایی قلب راست، ورم پاها،جمعشدن آب در شکم و سیانوز و کبودی چهره میشود.اغلب لازم است بیماران ۱۸ ساعت از ۲۴ ساعت را از دستگاه استفاده کنند. این کار توسط دستگاههایی به نام تغلیظکننده اکسیژن امکانپذیر است. این دستگاه با برق یا باتری کار و O۲ هوا را جدا میکند و با خلوص نسبتا قابلقبولی در اختیار بیمار قرار میدهد. دستگاه بسیار گرانقیمتی است و شاید تهیه آن برای همه بیماران مقدور نباشد. به هر حال توانبخشی از چند جانب قادر است فعالیت از دست رفته بیماران را بازگرداند و سطح زندگی آنها را ارتقا ببخشد.
منابع
aftabir.com
drraissi.ir
http://physiotherapy-tehran.blogfa.com/