مسمویت غذایی و راههای درمان آن
تعریف مسمومیت
مسمومیت (intoxication) مجموعهای از اختلالات بدن است که در اثر جذب مادهای بیگانه که به آن ماده سمی گفته میشود ایجاد میشود. جذب مادهٔ سمی میتواند از راههای متفاوتی صورت بگیرد
- استنشاق نوعی گاز، بخار، دود یا گرد و غبار
- از طریق دستگاه گوارشی ( خوردن و نوشیدن)
- تماس پوستی
- تزریق خون آلوده
- مصرف داروی نامناسب ویا جذب بیش از حد آن
- تابشهای مواد رادیواکتیو
- مصرف مواد مخدر
مسمومیت غذایی
مسمومیت غذایی بیماری است که در نتیجه خوردن غذای آلوده ایجاد میشود. در این حالت عوامل عفونت زا شامل باکتریها، ویروسها، انگلها و یا سایر مواد سمی موجود در مواد غذایی ایجاد میشود.
عوامل عفونت زا یا سم ناشی از این عوامل میتواند باعث آلوده شدن غذا شود. علائم مسمومیت غذایی شامل حالت تهوع، سرگیجه، استفراغ یا اسهال است. مسمومیت غذایی بر اساس میزان سم و میزان توانایی و سلامت فرد می تواند خفیف یا شدید باشد. سیکلوسپورین، اشریشیا کلی، لیستریا و سالمونلا برخی از عوامل بیماری زا هستند که اغلب با مسمومیت غذایی در ارتباط هستند.
دلایل مسمومیت غذایی
- آلوده شدن مواد غذایی در هر مرحله از فرایندهای تولید، پردازش و یا پخت و پز
- پخت و پز ناکامل مواد غذایی به ویژه مرغ، همبرگر، سوسیس و کباب و گوشت قرمز
- ذخیره سازی غذا در کمتر از 5 درجه سرما به درستی انجام نشود
- ماندن مواد غذایی پخته شده در دمای گرم بیش از حد
- آلوده شدن با دست کثیف و بیمار
- مواد غذایی تاریخ گذشته
- آب مصرفی ناسالم
- ماهی مسموم
- میوهها یا سبزیجات خام که به نحو مناسب شسته نشوند
- محصولات لبنی که بدرستی پاستوریزه نشده اند
موارد ذکر شده در بالا در نتیجه یکی از موارد زیر ایجاد شود:
- نورو ویروس
یک ویروس واگیر دار است که عامل اصلی در بیش از نیمی از موارد مسمومیت غذایی میباشد. این ویروس معمولاً به دلیل تهیه غیر بهداشتی غذا بوجود می آید.
- بوتولیسم
یک بیماری نادر اما خطرناک است که در نتیجه باکتریهای رشد کرده در مواد غذایی که به نحو نامناسب کنسرو شده و نگهداری میشوند، ایجاد میشود.
- اشریشیا کلی (Escherichia Coli)
یک نوع خاص از باکتری است که در روده تمام انسانها و حیوانات وجود دارد. این باکتری میتواند به غذاهایی که به صورت سالم تهیه نشده است، نفوذ نماید و یا در فرایند هضم اختلال ایجاد کند و باعث ابتلای فرد به مسمومیت غذایی شود.
- سالمونلا (Salmonella)
نوعی از باکتریهای موجود در روده حیوانات است. این باکتری میتواند در مواد غذایی حیوانی همچون گوشت و تخم مرغ وجود داشته باشد. پخت مناسب وکافی غذا باعث از بین رفتن این باکتری میشود.
علائم مسمومیت غذایی
- احساس بیمارشدن و تب وحالت تهوع
- استفراغ
- اسهال که ممکن است همراه خون یا ماده مخاطی باشد
- گرفتگی معده و درد در ناحیه شکم
- کمبود انرژی و ضعف بدن
- بی اشتهایی
- درد عضلات
- کاهش دمای بدن
درمان مسمومیت غذایی
درمان مسمومیت غذایی بستگی به عامل ایجاد بیماری و میزان شدت علائم دارد. برای اکثر افراد، بیماری بدون درمان خاص در طول چند روز درمان میشود، اما بعضی انواع مسمومیت غذایی ممکن است برای مدت بیشتر دوام و ماندگاری داشته باشد.
روشهای درمان مسمومیت غذایی
- جایگزینی آب از دست رفته
آب بدن و الکترولیتها (مواد معدنی همچون سدیم، پتاسیم و کلسیم که تعادل آب بدن را حفظ میکنند) که به خاطر اسهال کم شده اند باید جبران شوند. معمولا از سرم درمانی برای مسمومیت های شدید استفاده میشود.
- آنتی بیوتیک ها
مسمومیت غذایی در نتیجه لیستریا نیاز به درمان از طریق تزریق آنتی بیوتیک و بستری شدن در بیمارستان دارد. هر چه دوره درمان مسمومیت غذایی با این باکتری زودتر شروع شود، شرایط بیمار بهتر خواهد بود. مسمویت در بارداری، نیازمند درمان فوری با آنتی بیوتیک می باشد.در بعضی بیماران از دارو برای کاهش حالت تهوع و استفراغ استفاده میشود.
درمان خانگی مسمومیت غذایی
- نوشیدن مخلوط آب ولرم و آب لیمو
- مصرف دارچین در غذا یا نوشیدن چای دارچین ۲ تا ۳ بار و مصرف چند حبه سیر
- خوردن دانه انیس برای کاهش اسیدیته معده
- عدم مصرفشیر یا قهوه و استعمال دخانیات
- خوردن سوپ و مایعات
- قراردادن میخک بین دندان ها برای رفع حالت تهوع
- نوشیدن مایعات فراوان و آب غنی شده
- خوردن موز
- استفاده از کیسه آب گرم برای رفع درد معده
عوارض مسمومیت غذایی
ابتلا به مسمومیت غذایی در کودکان، زنان باردار، یا افراد مسن شایعتر است. علاوه بر این امکان ابتلا به بیماری در صورتی که فرد دارای مشکلات بیماری مزمن همچون دیابت یا در صورتی که سیستم ایمنی فرد ضعیف باشد بیشتر است.
- از دست دادن آب بدن (دهیدراسیون) و عدم توازن نمک در بدن
- واکنش اعضای دیگر بدن به عفونت
- پخش عفونت در سایر اعضای بدن همچون استخوانها، مفاصل یا پردههای مغز و نخاع
- حساسیت به لاکتوز
- سندرم همولیتیک اورمیک
- کاهش اثربخشی بعضی داروها
پیشگیری از مسمومیت غذایی
موثرترین راه برای پیش گیری از مسمومیت غذایی آماده کردن و پخت ایمن غذا و اجتناب از مصرف غذاهای ناسالم است. همیشه قبل از شروع به خوردن دستان خود را بدرستی بشویید. بهترین راه برای پیشگیری از مسمومیت غذایی، مصرف نکردن غذاهای فست فود است و خوردن غذاهای تازه.
منابع
drrezadoost
akairan.com
fa.wikipedia.org