اعصاب محیطی

عصب محیطی (Peripheral nerve)، بخشی از دستگاه عصبی محیطی است که خود از مجموعه رشته‌های عصبی تشکیل شده است..فیبرهای عصبی در داخل یک عصب محیطی، به دسته‌هایی تقسیم می‌شوند که هر کدام یک فاسیکول (دسته عصبی) نامیده می‌شوند. اعصاب محیطی حاوی رشته‌های عصبی مختلف در عضلات، پوست، عروق، مفاصل، استخوان‌ها و غدد هستند.

دستگاه عصبی محیطی شامل ۳۱ جفت عصب نخاعی، دوازده جفت عصب مغزی و دستگاه عصبی خودمختار میباشد.

آسیب عصب محیطی

آسیب عصب محیطی ممکن است به طور مجزا، تارهای عصبی حسی، حرکتی و سمپاتیکی را درگیر کند و یا شامل ترکیبی از از آنها باشد. آسیب به رشته‌های حسی، منجربه اختلال حس نواحی خاص مربوط به آن عصب شده و ضایعه رشته‌های حرکتی، اختلال عملکرد عضله یا عضلات مرتبط با آنها را ایجاد میکند. آسیب رشته‌های سمپاتیک، سبب اختلال فعالیت عروق و غدد عرق در اندام‌های فوقانی و تحتانی آن ناحیه می‌شود. قطع کامل عصب محیطی، باعث ایجاد مشکلات حسی-حرکتی و سمپاتیکی میشود.

انواع آسیب عصب محیطی

نوروپراکسی

اگر فشار وارده به عصب محیطی منجربه اختلال موقتی در هدایت جریان عصبی شود نوروپراکسی نامیده می‌شود. به دلیل خفیف بودن آسیب، برگشت رشته‌های عصبی عصب محیطی، خود به خود و به طور کامل خواهد بود.مدت زمان برگشت با توجه به میزان فشار وارده به عصب محیطی، از چند ساعت تا چند ماه متغیر است.

آکسونوتمزیس

اگر آکسون‌ها و پوشش میلین آنها دچار آسیب شوند، ولی بافت‌های پیوندی(غلاف‌ها) و سلول‌های شوان سالم باقی بمانند، آسیب عصب محیطی از نوع آکسونوتمزیس است. هنگام آسیب آکسونی، قسمت انتهایی(دیستال) آکسون به مرور ازبین می‌رود و اگر آکسون حاوی میلین نیز باشد، تخریب آن را هم به همراه دارد، اما سلول‌های شوان باقی‌مانده و تکثیر می‌گردند.به تدریج ماکروفاژها محل را ترک می‌کنند و غلاف آندونوریوم، بسیاری از سلول‌های شوان را در خود جای می‌دهد. در آکسونوتمزیس، بهبودی عصبی خود به خودی انجام میپذیرد و نیازی به جراحی نیست.

نوروتمزیس

تنه عصب محیطی به طور کامل قطع شده و علاوه بر آکسون، غلاف‌های عصبی نیز پاره می‌شوند.بریدگی‌ها، نیروهای کششی و ضربات شدید می‌توانند باعث پارگی یک عصب محیطی گردند.بنابراین، فقدان عملکرد حسی، حرکتی و اتونوم(خودکار) رخ میدهد. در نوروتمزیس، به علت عدم بهبودی خود به خودی عصب محیطی، عمل جراحی ضروری است.

دلایل آسیب اعصاب محیطی

-بریدگی

- له شدگی

- ضربه مستقیم

- کشش شدید عصب محیطی

- گیر افتادن عصب در نواحی خاص

- فتق دیسک بین مهره‌ای

- گاهی به هنگام شکستگی استخوان‌ها و دررفتگی مفاصل

- بیماری ها(سندرم گیلن باره، سندرم پس از فلج اطفال، دیابت و...)

- تومورها

- مواد سمی

- عوارض داروهای خاص

- فشار به عصب بدنبال جابجا شدن استخوان ها (دررفتگی مفصل یا جابجا شدن شکستگی)

- فشار به عصب به علت سندرم کمپارتمان

- خفگی عصب به دلیل چسبندگی در بافت های اطراف آن (چسبندگی ناشی از شکستگی و یا عمل جراحی)

درمان آسیب عصب محیطی

جراحی

وقتیکه که آسیب عصب همراه با زخم است معمولا عصب پاره شده و اغلب این موارد بیمار نیاز به عمل جراحی دارد. مثلا عصب بدنبال اصابت چاقو یا شیشه آسیب دیده باشد درمان آسیب عصبی ترمیم جراحی عصب پاره شده است.

انواع روشهای جراحی

- ترمیم عصب 

- پیوند عصب

- انتقال عصب 

- انتقال تاندون 

فیزیوتراپی

بعد از ترمیم عصب، بافت عصبی در محل ترمیم شده باید رشد کرده و خود را به بافت مورد نظر برساند. این روند کمی طولانی است و ممکن است عضلاتی که بدون عصب مانده اند آنقدر ضعیف شوند که حتی بعد از رسیدن عصب جدید به آن دیگر نتوانند به حالت قبل بازگردند. بنابراین پس از جراحی و در دوران نقاهت باید عضلات فعالیت مناسب داشته باشند. این کار با تحریک الکتریکی عضلات به توسط فیزیوتراپیست و بصورت روزانه انجام میشود. همچنین برای جلوگیری از خشکی مفاصل فیزیوتراپی توصیه میشود.

 

منابع

iranorthoped.ir

http://physiotherapy-tehran.blogfa.com