آناتومی قلب
قلب (heart)
قلب، عضوي عضلاني، توخالي و مخروطي (هرمي) شكل است كه از دو قسمت قلب راست و قلب چپ تشكيل شـده و جايگـاه آن در مدياستينوم مياني ميباشد. يك كيسهي فيبرو -سروزي به نام پريكارديوم ، قلب را در بر گرفته است. يك سوم قلب در سمت راست و دو سوم ديگر آن در سمت چپ صفحهي مياني (Median Plane) بدن، در قسمت خلفي تنهي استخوان اسـترنوم قـرار دارد. قلب جزء دستگاه گردش خون محسوب ميشود و وظيفهي پمپاژ كردن خون به سراسر بدن را برعهده دارد. قلب داراي 4 سطح (سطح قدامي يا استرنوكوستال، سطح تحتاني يا ديافراگماتيك، سطح خلفي و سطح طرفي چپ)، 4 كنار (كنـار فوقـاني، كنـار و دو بطن 30 تحتاني، كنار چپ و كنار راست)، 4 حفره (دو دهليز 1 ،( 32 رأس، 1 قاعده و 4 دريچه (دريچه هـاي دو لتـي 31 ، سـه مـي باشـد. قلـب راسـت شـامل 34 ، پولموناري و آئورتيك) ميباشد. قسمت فوقاني هر دهليز، شامل زائدهاي به نام گوشك 33 لتي دهليز و بطن راست و قلب چپ شامل دهليز و بطن چپ ميباشد. دهليزها در بالا و بطن ها در پايين قرار ميگيرند.
نكات مهم آناتومي قلب 1) وزن تقريبي قلب در مردان، 275_300 گرم و در زنان، 225_250 گرم است. 2) بين دهليزها، شيار بين دهليزي (Interatrial Groove) قرار دارد؛ بين بطن ها، شيار بين بطنـي (Interventricular Groove) قرار دارد؛ بين دهليزها و بطن ها، شيار دهليزي _بطني (Atrioventricular Groove) قرار دارد. 3) رأس (Apex) قلب يا نوك قلب، در سطح پنجمين فضاي بين دندهاي چپ و در فاصلهي 9 سانتيمتري سمت چپ خط ميد استرنال قرار دارد (ضربان قلب را ميتوان در اين محل لمس كرد) و توسط بطن چپ تشكيل ميشود. موقعيت رأس قلب بـه سمت پايين، جلو و چپ ميباشد. 4) به سطح خلفي قلب، قاعده (Base) قلب گويند كه قسمت عمدهي آن توسط دهليز چپ و قسـمت كـوچكي از آن، توسـط دهليز راست تشكيل ميشود. قاعدهي قلب در حالت ايستاده در محاذات مهره هاي T6_T9 قرار دارد و موقعيت آن به سمت بالا، عقب و كمي به سمت راست ميباشد.. 5) ريه ها، قسمت اعظم سطح قدامي (استرنو كوستال) قلب را ميپوشانند. 6) دهليز راست (Right Atrium): دهليز راست، حفرهي بالايي و راست قلب ميباشد و در قدام دهليز چپ قـرار دارد. وريـد اجوف فوقاني (SVC) به قسمت بالايي دهليز راست و وريد اجوف تحتاني (IVC) به قسمت پاييني دهليز راست وارد ميشـوند. گوشك راست (Right Auricle) مربوط به دهليز راست ميباشد كه در قسمت فوقاني آن قرار دارد. 7) در سطح خارجي دهليز راست (در محل اتصال دهليز و كوشك راست)، شياري عمودي و كم عمقي به نـام شـيار انتهـايي (Sulcus Terminalis) قرار دارد كه از سوراخ هاي ورودي SVC تا IVC كشيده ميشود. اين شيار در سطح داخلي خـود، يـك برجستگي به نام تاج انتهايي (Crista Terminalis) ميسازد.8) وريد هاي IVC ،SVC، سينوس كوروناري (Coronary Sinus) و وريدهاي كوچك ديوارهي قلب (وريدهاي قلبـي قـدامي و وريدهاي قلبي كوچك ) به دهليز راست تخليه ميشوند.9) دهليز چپ (Left Atrium): دهليز چپ، در قسمت خلفي دهليز راست قرار گرفته و بصورت چهار گوش مـيباشـد. دهليـز چپ قسمت اعظم كنار فوقاني قلب را تشكيل ميدهد. گوشك چپ (Left Auricle) مربوط به دهليـز چـپ مـيباشـد كـه در قسمت فوقاني و چپ آن قرار دارد. سطح خلفي دهليز چپ، جدار قدامي سينوس مايل پريكارديوم را تشكيل ميدهد. 10) وريدهاي ريوي (4) (Pulmonary.V عدد) از طريق ديوارهي خلفي به دهليز چپ وارد ميشوند. 11) دهليز چپ نسبت به دهليز راست كوچكتر بوده و گوشك چپ نسبت به گوشك راست، بلنـدتر (درازتـر) و باريـك تـر ميباشد. 12) بطـن راسـت (Right Ventricle): بطـن راسـت، قسـمت اعظـم سـطح قـدامي قلـب را تشـكيل مـيدهـد. اينفانـديبولوم (Infundibulum) يا مخروط شرياني، برجستگي مخروطي شكل ميباشد كه با نزديك شدن حفرهي بطـن راسـت بـه ورودي سوراخ شريان ريوي و در قسمت فوقاني بطن راست ايجاد ميشود. همچنين حفرهي بطن راست در مقطع عرضي، هلالي شكل ميباشد. 13) بطن چپ (Left Ventricle): بطن چپ، در قسمت خلفي بطن راست قرار دارد و رأس قلب و قسمت اعظم كنار چپ قلب را تشكيل ميدهد. همچنين حفرهي بطن چپ در مقطع عرضي، دايرهاي شكل ميباشد. 14) بطن چپ نسبت به بطن راست، طويل تر، مخروطي تر و ديوارهي آن داراي ضخامت بيشـتري (ضـخامت ديـوارهي بطـن چپ، 3 mm بيشتر از ضخامت ديوارهي بطن راست است) ميباشد.