آناتومی کبد (Liver)

كبد، بزرگترين غدهي بدن ميباشد كه در نواحي هيپوكندرياك راست، اپي گاسـتريك و هيپوكنـدرياك چـپ واقـع شـده اسـت. قسمت اعظم كبد، توسط دنده ها و غضروف هاي دندهاي محافظت ميشود (كبد، در سمت راست توسط دنـده هـاي R6-R10 و در سمت چپ توسط دنده هاي R6-R8 محافظت ميشود). كبد داراي 3 سطح (سطح فوقاني يا ديافراگماتيك، سـطح تحتـاني يـا 1 ويسرال و سطح خلفي) و 4 لوب (لوب راست، لوب چپ، لوب مربعي ) مـيباشـد. از وظـايف كبـد، 2 و لـوب انتهـايي يـا دمـي متابوليسم چربي ها، متابوليسم پروتئين ها، ترشح صفرا (Bile)، دفع سموم، دفع داروها، ذخيرهي گليكـوژن، ذخيـرهي آهـن و ... را برعهده دارد.

نكات مهم در مورد كبد: 1) رنگ كبد، قهوهاي متمايل به قرمز ميباشد. وزن متوسط كبد (بـدون خـون موجـود در آن) در مـردان، 1600 گـرم و در زنان، 1200 گرم ميباشد. طول كبد (از راست بـه چـپ)، 21_22/5 cm، عـرض كبـد (قـدامي _خلفـي)، 10_12/5 cm و ارتفاع آن (از بالا به پايين)، 8_10 cm ميباشد. انتهاي چپ كبد، در حدود 2/5 سانتيمتري نـوك پسـتان چـپ (Lt Nipple) واقع شده است. 2) كبد، جزء غدد ضميمهي دستگاه گوارش ميباشد كه صفرا ترشح ميكند. 3) ناحيه برهنه (Bare Area): ناحيه مثلثي شكل در سطح خلفي كبد ميباشد كه فاقد پريتونئوم (صفاق) اسـت و توسـط لايـه هاي فوقاني و تحتاني رباط هاي كروناري (Coronary Ligament)، از راست و چپ محدود ميشود. 4) كبد از قدام، با زائده زايفوئيد استخوان استرنوم، ديوارهي قدامي شكم، حاشيه دندهاي راست و چپ، ديـافراگم و پلـوراي راست و چپ و از خلف با خم كبدي كولون، دئودنوم، كيسهي صفرا، IVC، مري، فونـدوس معـده و كليـهي راسـت مجـاورت دارد. 5) رباط داسي يا فلسيفورم (Falciform Ligament)، كبد را از بالا به ديافراگم و از پايين به جدار قدامي شكم متصل ميكنـد؛ رباط كروناري (Coronary Ligament)، كبد را به ديافراگم متصل ميكند؛ ربـاط مثلثـي راسـت (Rt Triangular Ligament)، چين خوردگي صفاقي به شكل V ميباشد كه سطح خلفي لوب راست كبد را به ديافراگم متصل ميكند. 6) بين لوب چپ و لوب دمي، شياري قرار دارد كه حاوي رباط وريدي (Ligamentum Venosum) ميباشد. 7) لوب دمي، در سطح خلفي لوب راست كبد (در محاذات مهره هاي T10 & T11) واقع شده است؛ لـوب مربعـي، در سـطح تحتاني لوب راست كبد واقع شده است؛ لوب راست، پنج ششم كبد را تشكيل ميدهد؛ لوب چپ، يك ششم كبـد را تشـكيل ميدهد. 8) ناف كبد (Porta Hepatis)، شيار عرضي به طول تقريبا 5 cm ميباشد كه در سطح تحتاني كبد قرار گرفته است. لبه هـاي ناف كبد، محل اتصال اومنتوم كوچك ميباشد. ناف يا پورت كبدي، محل ورود وريد پورت، شاخه هاي راست و چپ شـريان هپاتيك (كبدي)، شبكهي عصبي هپاتيك و محل خروج عروق لنفاوي كبد، مجاري كبدي راست و چپ ميباشد. 9) رباط فلسيفورم، جدا كنندهي لوب راست از لوب چپ ميباشد. 10) اثرات احشاي شكم بر روي كبد كه ايجاد گودي ميكنند، عبارتند از: الف) اثر مري (Esophageal Impression): بر روي سطح خلفي لوب چپ ميباشد. ب) اثر معدي (Gastric Impression): اثر فوندوس معده، بر روي سطح تحتاني لوب چپ ميباشد. پ) اثر كوليك (Colic Impression): اثر خم كوليك راست (خم هپاتيك)، بر روي قسمت قدامي سطح تحتـاني لـوب راسـت ميباشد. ت) اثر كليوي (Renal Impression): اثر كليه راست، بر روي قسمت خلفي سطح تحتاني لوب راست ميباشد. ج) اثر دئودنال (Duodenal Impression): اثر دومين بخش دوازدهـه، بـر روي قسـمت داخلـي سـطح تحتـاني لـوب راسـت ميباشد. (البته بر روي لوب مربعي، اثراتي از پيلور و بخش اول دئودنوم وجود دارد). چ) اثر دندهاي (Costal Impression): بر روي لوب راست كبد ميباشد.